![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/wolnoscslowa023.jpg\")
\nTak przynajmniej twierdzi Wojciech Maziarski w dzisiejszej Gazecie Wyborczej. Zgrabnie i kr\u00f3tko wy\u0142o\u017cy\u0142 my\u015blenie salonu o wolno\u015bci s\u0142owa dla Polak\u00f3w. Nie macie do niego prawa, bo w odr\u00f3\u017cnieniu od Amerykan\u00f3w jeste\u015bcie niedojrzali, a spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re tworzycie jest niestabilne:<\/p>\n\n
<\/p>\n
Problem w tym, \u017ce Maziarski myli si\u0119 co do fakt\u00f3w. Wolno\u015b\u0107 s\u0142owa w Europie ogranicza si\u0119 poniewa\u017c zosta\u0142a wprowadzona zupe\u0142nie inaczej ni\u017c w USA. Amerykanie od prawie samego pocz\u0105tku republiki dali sobie prawo wolniej wypowiedzi.<\/p>\n
Natomiast w Europie, uwolnienie wypowiedzi mia\u0142o d\u0142uga i kr\u0119t\u0105 histori\u0119 powi\u0105zan\u0105 z procesem demokratyzacji w XIX i XX wieku, gdy upowszechniono normy honorowe dotycz\u0105ce arystokracji, na ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo oraz stopniowo luzowano normy reguluj\u0105ce krytyk\u0119 w\u0142adzy.<\/p>\n
Za feudalizmu prawo wy\u017cej postawionych w hierarchii do s\u0142ownego zniewa\u017cenia ni\u017cej postawionych by\u0142o wa\u017cnym elementem kontroli spo\u0142ecznej i praktycznego potwierdzania zajmowanego miejsca na drabinie spo\u0142ecznej. Demokratyzacja \u017cycia w Europie polega\u0142a m.in. na rozszerzeniu prawa do godno\u015bci na wszystkich. Dlatego w Europie mo\u017cna skaza\u0107 za zniewag\u0119, a w USA nie. R\u00f3\u017cnica w traktowaniu wolno\u015bci s\u0142owa pomi\u0119dzy USA a Europ\u0105 si\u0119ga XVIII wieku, a nie po\u0142owy XX jak nieprawdziwie donosi Maziarski.<\/p>\n
Praktyczne konsekwencje tych r\u00f3\u017cnice s\u0105 takie, \u017ce np. w Niemczech zdarzaj\u0105 si\u0119 procesy o to, \u017ce kto\u015b do kogo\u015b odezwa\u0142 si\u0119 z pomini\u0119ciem tytu\u0142u naukowego jak np. doktor. R\u00f3\u017cnice te nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z do\u015bwiadczeniem nazizmu, a z zakresem demokratyzacji spo\u0142ecze\u0144stwa i jego kultur\u0105 prawn\u0105.<\/p>\n
Podobnie by\u0142o z prawem do oceny w\u0142adzy. Poddany nie ma prawa wypowiada\u0107 si\u0119 o tym, jak arystokracja sprawuje w\u0142adz\u0119. To nie jego sprawa. Odmiennie obywatel, on musi krytykowa\u0107 w\u0142adz\u0119, bo bez oceny w\u0142adzy niemo\u017cliwa jest demokracja. W USA od samego pocz\u0105tku mo\u017cna by\u0142o krytykowa\u0107 w\u0142adz\u0119, w Europie pozwalano na to stopniowo.<\/p>\n
U nas w Polsce do dzi\u015b dzie\u0144, cho\u0107 jest to sprzeczne, \u017ce orzeczeniami Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka, prezydent, premier i inni wysocy rang\u0105 urz\u0119dnicy maj\u0105 podwy\u017cszon\u0105 ochron\u0119 przed krytyk\u0105 czy zniewag\u0105. Takie przeniesienie majestatu kr\u00f3la na najwy\u017cszych urz\u0119dnik\u00f3w. Znowu, nie chodzi o \u017cadne do\u015bwiadczenie nazizmu, a wolniejsze upowszechnianie si\u0119 demokracji w Europie. Poni\u017cej masz fantastyczny przyk\u0142ad z przedwojennej Polski:<\/p>\n
\n“Wszyscy zebrani na dworcu przywitali Naczelnika z odkrytymi g\u0142owami. Jedynie nauczyciele Stanis\u0142aw Ga\u0142\u0105zka i J\u00f3zef Wojty\u0144ski pozostali w kapeluszach. Zebrani przyj\u0119li z oburzeniem ten brak poszanowania dla osoby wodza. Nauczyciele t\u0142umaczyli si\u0119, \u017ce jako byli wojskowi stan\u0119li na baczno\u015b\u0107 i nie odkrywali g\u0142\u00f3w. Starosta uzna\u0142, \u017ce obaj winni to agitatorzy bolszewiccy i odda\u0142 spraw\u0119 do prokuratora w Siedlcach.”<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong>\u201e\u0141uk\u00f3w i okolice w XIX i XX w.\u201d<\/p>\n
Mniejsza wolno\u015b\u0107 s\u0142owa w Europie datuje si\u0119 do czasu przed nazistami i wi\u0105\u017ce si\u0119 z mniejsz\u0105 demokratyzacj\u0105 stosunk\u00f3w w pa\u0144stwach postfeudalnych.<\/p>\n
Ale nie dziwie si\u0119 Maziarskiemu, \u017ce przeinacza fakty historyczne, bo na ziemiach polskich argument o tym, \u017ce lud jest zbyt niedojrza\u0142y, by korzysta\u0107 z norm znanych z bardziej wolnych spo\u0142ecze\u0144stw si\u0119ga co najmniej XIX wieku, gdy ja\u015bniepa\u0144stwo twierdzi\u0142o, \u017ce lokalni ch\u0142opi nie doro\u015bli do zniesienia pa\u0144szczyzny.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie argumenty o niedojrza\u0142o\u015bci, maj\u0105 t\u0119 zalet\u0119 dla salonu, \u017ce postuluj\u0105 istnienie ja\u015bnie o\u015bwieconych elit, kt\u00f3re wedle sobie tylko znanych kryteri\u00f3w stwierdz\u0105, czy jeste\u015bmy wystarczaj\u0105 dojrzali, by korzysta\u0107 z wolno\u015bci naturalnie przynale\u017cnych innym.<\/p>\n
Pami\u0119tasz list\u0119 krajow\u0105? Tych polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy wchodzili do Sejmu, cho\u0107 przegrali wybory? J\u0105 te\u017c t\u0142umaczono w ten spos\u00f3b, \u017ce Polacy s\u0105 zbyt niedojrzali, by doceni\u0107 wspania\u0142e autorytety, kt\u00f3re w demokratyczny spos\u00f3b nie dostan\u0105 si\u0119 do Sejmu, wi\u0119c elita potrzebuje nam narzuci\u0107 odpowiednich pos\u0142\u00f3w.<\/p>\n
Panie Maziarski prosz\u0119 nie wciska\u0107 nam opowie\u015bci o tym, \u017ce nie doro\u015bli\u015bmy do wolno\u015bci s\u0142owa. Prosz\u0119 si\u0119 douczy\u0107 historii prawa wolno\u015bci s\u0142owa w USA i Europie i dopiero potem pisa\u0107. Owszem ci z nas, kt\u00f3rzy krzycz\u0105 inwektywy wobec wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 kolorem sk\u00f3ry, u\u017cywanym j\u0119zykiem, czy czymkolwiek innym wystawiaj\u0105 sobie fataln\u0105 ocen\u0119 i stawiaj\u0105 nas wszystkich w z\u0142ym \u015bwietle. Ale daruj Pan sobie zakazy wolno\u015bci s\u0142owa. Ju\u017c raz pr\u00f3bowali\u015bcie blokowa\u0107 legalne marsze w dniu 11 XI skutek jest taki, \u017ce zamiast kilkuset os\u00f3b mamy na ulicach polskich miast setki tysi\u0119cy maszeruj\u0105cych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tak przynajmniej twierdzi Wojciech Maziarski w dzisiejszej Gazecie Wyborczej. Zgrabnie i kr\u00f3tko wy\u0142o\u017cy\u0142 my\u015blenie salonu o wolno\u015bci s\u0142owa dla Polak\u00f3w. Nie macie do niego prawa, bo w odr\u00f3\u017cnieniu od Amerykan\u00f3w jeste\u015bcie niedojrzali, a spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re tworzycie jest niestabilne:<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"post-955","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-wolnosc-slowa"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/955","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=955"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/955\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=955"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=955"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=955"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}