W demokracji ograniczenia wolno\u015bci s\u0142owa, nie mog\u0105 systematycznie preferowa\u0107 jednej strony debaty publicznej. Jednak cisza wyborcza pog\u0142\u0119bia asymetri\u0119 si\u0142y komunikacyjnej pomi\u0119dzy partiami establishmentu a ich poza sejmow\u0105 konkurencj\u0105. <\/p>\n
Partie nowe i partie z mniejszymi bud\u017cetami brak mo\u017cliwo\u015bci kupowania miejsc plakatowych i reklam w mediach nadrabiaj\u0105 spotkaniami z wyborcami na ulicach, pukaniem do drzwi, rozdawaniem ulotek, organizowaniem wiec\u00f3w, kampani\u0105 w internecie robion\u0105 si\u0142\u0105 wolontariusz. S\u0142owem dzia\u0142aniami, kt\u00f3re s\u0105 zakazane podczas ciszy wyborczej. <\/p>\n
Je\u015bli nowo wchodz\u0105ce na rynek partie z poza establishmentu b\u0119d\u0105 wiesza\u0107 jakiekolwiek plakaty to raczej nie na no\u015bnikach komercyjnych firm, a jedynie w niewielkiej liczbie miejsc, gdzie legalnie i za darmo wiesza\u0107 mo\u017ce ka\u017cdy. Jedna kandydatka \u201eRazem\u201d z kt\u00f3r\u0105 rozmawia\u0142em, okre\u015bli\u0142a dysproporcj\u0119 w liczbie plakat\u00f3w pomi\u0119dzy \u201eRazem\u201d a plakatami PO w jej mie\u015bcie jak 1 do 2000 lub wi\u0119cej. Nadrabiali to spotkaniami z lud\u017ami, ale przez dwa kluczowe dni przed wyborami w przestrzeni publicznej b\u0119d\u0105 dominowa\u0107 komunikaty polityk\u00f3w establishmentu, dzia\u0142ania komunikacyjne dost\u0119pne parti\u0105 poza sejmowym s\u0105 w tym czasie zakazane. <\/p>\n
W oficjalnych uzasadnieniach cisza wyborcza daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 spokojnego namys\u0142u wyborcom w niedojrza\u0142ej demokracji. W rzeczywisto\u015bci to jeden z dziesi\u0105tk\u00f3w sposob\u00f3w na cementowanie przewagi ludzi establishmentu nad ich politycznymi konkurentami. <\/p>\n
2. Zakaz wypowiedzi musi by\u0107 niezb\u0119dny. <\/strong><\/p>\n Ka\u017cde ograniczenie wolno\u015bci s\u0142owa w demokracji jest z natury podejrzane, bo grozi istocie demokracji: wolnej wymianie my\u015bli przez wolnych obywateli. Wolna wypowied\u017a jest fundamentem demokracji, gdy\u017c od niej zale\u017cy m.in. mo\u017cliwo\u015b\u0107 zbierania informacji o w\u0142adzy, oceny w\u0142adzy i mobilizowania innych obywateli do kontroli w\u0142adzy. Dlatego w\u015br\u00f3d wolnych ludzi ka\u017cde ograniczenie wolno\u015bci wypowiedzi musi przej\u015b\u0107 wy\u015brubowan\u0105 ocen\u0119 niezb\u0119dno\u015bci. <\/p>\n Dopuszczenie ograniczenia wolno\u015bci s\u0142owa jedynie gdy jest niezb\u0119dne, to linia orzecznicza s\u0105d\u00f3w najwy\u017cszych w najstarszych demokracjach oraz obowi\u0105zuj\u0105ce w Polsce prawo, w tym wypadku Europejska Konwencja Praw Cz\u0142owieka: <\/p>\n Cisza wyborcza nigdy nie przejdzie testu niezb\u0119dno\u015bci. <\/p>\n 2.1. Cisza wyborcza nie jest niezb\u0119dna dla funkcjonowania demokracji, gdy\u017c wi\u0119kszo\u015bci demokracji nie zna ciszy wyborczej. <\/strong><\/p>\n By udowodni\u0107 niezb\u0119dno\u015b\u0107 ciszy wyborczej w Polsce nale\u017cy wskaza\u0107 jak\u0105\u015b nasz\u0105 rodzim\u0105 u\u0142omno\u015b\u0107 lub potrzeb\u0119, kt\u00f3ra czyni cisz\u0119 wyborcz\u0105 niezb\u0119dn\u0105. <\/p>\n 2.2. Sama liczba niewielu lat od wprowadzenia demokracji w Polsce nie mo\u017ce by\u0107 argumentem za niezb\u0119dno\u015bci\u0105 ciszy wyborczej, gdy\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bwie\u017co upieczonych demokracji nie zna\u0142a tego zakazu. <\/strong><\/p>\n George Washington u zarania demokracji w USA nie domaga\u0142 si\u0119 ciszy wyborczej. I jako\u015b ta nowa nieugruntowana demokracja ameryka\u0144ska poradzi\u0142a sobie bez ciszy wyborczej. Tak naprawd\u0119 wszystkie dzisiejsze \u201estare demokracje\u201d u swego pocz\u0105tku nie zna\u0142y tego zakazu! <\/p>\n Cisza wyborcza zosta\u0142a wprowadzona dopiero po II wojnie \u015bwiatowej przez Niemc\u00f3w. W Niemczech weimarskich nazi\u015bci i komuni\u015bci urz\u0105dzali przedwyborcze awantury, burdy, pochody, kontrpochody i morderstwa. Cz\u0119\u015b\u0107 Niemc\u00f3w ba\u0142a si\u0119 i\u015b\u0107 do wybor\u00f3w. Rzekomo z tego powodu w\u0142adz\u0119 przej\u0119li tam nazi\u015bci. Je\u015bli Niemcy tak uwa\u017caj\u0105, to niech ograniczaj\u0105 swoj\u0105 niemieck\u0105 wolno\u015b\u0107. <\/p>\n 2.3. Niedojrza\u0142o\u015b\u0107 obywateli Polski czy te\u017c niedojrza\u0142o\u015b\u0107 naszej demokracji to publicystyczna hiperbola, a nie argument za niezb\u0119dno\u015bci\u0105 ciszy wyborcz\u0105. <\/strong><\/p>\n \u017baden zwolennik ciszy wyborczej powo\u0142uj\u0105cy si\u0119 na rzekom\u0105 niedojrza\u0142o\u015b\u0107 obywateli czy instytucji nie przedstawi\u0142 na czym ma polega\u0107 nasza rzekoma polska niedojrza\u0142o\u015b\u0107 i niegotowo\u015b\u0107 do wybierania w\u0142adzy bez ciszy wyborczej. Poprzestaj\u0105 na og\u00f3lnikach jak ten poni\u017cej: <\/p>\n <\/p>\n Poziom kultury politycznej i rozwoju demokracji nie jest zadowalaj\u0105cy? Czyli jaki? Testem dla ka\u017cdej pr\u00f3by argumentowania o niezb\u0119dno\u015bci ciszy wyborczej we wsp\u00f3\u0142czesnej Polsce na podstawie naszej niedojrza\u0142o\u015bci czy braku kultury jest odpowied\u017a na pytanie: czy da si\u0119 z tego argumentu wyprowadzi\u0107 kryteria, kt\u00f3re pozwol\u0105 okre\u015bli\u0107 jaki up\u0142yw czasu lub jakie zmiany w naszych postawach czy instytucjach prawa, spowoduj\u0105, \u017ce b\u0119dziemy wystarczaj\u0105co dojrzali i kulturalni do wybierania w\u0142adzy bez ciszy wyborczej. <\/p>\n Je\u015bli argument o braku dojrza\u0142o\u015bci czy kultury poprzestaje na og\u00f3lnikach jest tak\u0105 sam\u0105 pr\u00f3b\u0105 infantylizowania Polak\u00f3w z pozycji klasowych czy elitystycznych, jak ta z przed p\u00f3\u0142tora wieku o tym, \u017ce Polacy nie s\u0105 gotowi na zniesienie pa\u0144szczyzny, bo jeszcze nie dojrzali, bo jeszcze nie maj\u0105 koniecznych nawyk\u00f3w, bo u nas s\u0105 inne relacje pomi\u0119dzy obywatelami a w\u0142o\u015bcianami , itp. Istot\u0105 og\u00f3lnikowego argumentu o niedojrza\u0142o\u015bci Polak\u00f3w jest istnienie jakiego\u015b autorytetu, kt\u00f3ry w\u0142adny jest stwierdzi\u0107 wedle sobie tylko znanych kryteri\u00f3w, \u017ce my Polacy nie spe\u0142niamy owych kryteri\u00f3w. To nie argument, lecz przes\u0105dy jednej klasy wobec reszty spo\u0142ecze\u0144stwa. <\/p>\n 3. Nie przyj\u0119to najmniej restrykcyjnego sposobu osi\u0105gni\u0119cia celu. <\/strong><\/p>\n W orzecznictwie dotycz\u0105cym wolno\u015bci s\u0142owa jest ugruntowan\u0105 zasad\u0105, \u017ce niezb\u0119dne dla demokracji ograniczenia wolno\u015bci s\u0142owa s\u0105 dopuszczalne tylko, gdy przyjm\u0105 najmniej restrykcyjny spos\u00f3b pozwalaj\u0105cy osi\u0105gn\u0105\u0107 nadrz\u0119dne dobro og\u00f3\u0142u. <\/p>\n Niezak\u0142\u00f3cony przebieg g\u0142osowania to niew\u0105tpliwie nadrz\u0119dne dobro. Ale zakaz oceny polityk\u00f3w przez dwa dni nie jest najmniej restrykcyjnym sposobem ochrony tego dobra. Cisza wyborcza ogranicza zachowania, kt\u00f3re nie s\u0105 szkodliwe \u2013 ogranicza nasz\u0105 wolno\u015b\u0107 bez korzy\u015bci dla og\u00f3\u0142u. <\/p>\n Jedyne uzasadnienie dla ciszy wyborczej to nachalna zak\u0142\u00f3caj\u0105ca mo\u017cliwo\u015b\u0107 spokojnego g\u0142osowania kampania wyborcza w lokalu wyborczym lub jego bezpo\u015bredniej okolicy. Agituj\u0105cy t\u0142um w lokalu to ryzyko, \u017ce kto\u015b dorzuci g\u0142osy do urny, to r\u00f3wnie\u017c zagro\u017cenie dla tajno\u015bci wybierania oraz niewymuszonego charakteru g\u0142osowania i tworzenie zamieszania umo\u017cliwiaj\u0105cego op\u0142acanie g\u0142osuj\u0105cych za okazaniem wype\u0142nionej karty wyborczej. <\/p>\n W lokalu wyborczym powinien panowa\u0107 \u0142ad, kt\u00f3ry pozwoli komisji wyborczej czuwa\u0107 nad w\u0142a\u015bciwym przebiegiem wybor\u00f3w. Jednak osi\u0105gni\u0119cie tego celu nie wymaga ograniczenia wolno\u015bci s\u0142owa na dwa dni. Wystarczy zakaz agitacji w lokalu i jego bezpo\u015brednim otoczeniu w dniu wybor\u00f3w. Tak zrobiono na przyk\u0142ad w USA gdzie s\u0105d najwy\u017cszy dopu\u015bci\u0142 orzeczeniem w sprawie Burson v. Freeman (1992) zakaz wypowiedzi wyborczych w lokalu i w promieniu 100 st\u00f3p (30 metr\u00f3w) od lokalu. <\/p>\n 4. Prawo musi by\u0107 jasne i zrozumia\u0142e. Nie mo\u017ce wynika\u0107 z ka\u017cdorazowej interpretacji urz\u0119dnik\u00f3w. Tzw. cisza wyborcza jest prawem niejasnym opartym o urz\u0119dnicze interpretacje. <\/strong><\/p>\n Ka\u017cde prawo, by by\u0142o obowi\u0105zuj\u0105ce musi nie tylko niezbicie wynika\u0107 z przepis\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c by\u0107 zrozumia\u0142e dla obywatela. Og\u00f3lne poj\u0119cie “agitacja wyborcza” plus kilka przyk\u0142ad\u00f3w wyszczeg\u00f3lnionych w ustawie, nie precyzuje na tyle jasno co stanowi naruszenie prawa, by obywatele mieli pewno\u015b\u0107 jak si\u0119 zachowa\u0107 by nie \u0142ama\u0107 prawa. <\/p>\n 4.1. Gdyby definicja agitacji oczywi\u015bcie i klarownie wynika\u0142a z przepis\u00f3w to PKW nie wydawa\u0142aby regularnie nowych komunikat\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych co jest, a co nie jest agitacj\u0105. <\/strong><\/p>\n Obywatelowi do wiedzy o tym jak si\u0119 zachowa\u0107, by nie z\u0142ama\u0107 prawa nie wystarczy znajomo\u015b\u0107 prawa, musi zna\u0107 jeszcze interpretacje prawa dokonane przez PKW. Ale problem maj\u0105 nie tylko zwykli obywatele, ale r\u00f3wnie\u017c prawnicy. S\u0105dom bowiem nie wystarcza litera ustawy, skoro w uzasadnieniach wyrok\u00f3w odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 nagminnie do komunikat\u00f3w PKW. <\/p>\n 4.2. Obecno\u015b\u0107 plakat\u00f3w wyborczych w czasie ciszy wyborczej zosta\u0142a dopuszczona opini\u0105 PKW wbrew literze ustawy! <\/strong><\/p>\n W Polsce na podstawie interpretacji PKW, a wbrew literze ustawy przyj\u0119to, \u017ce agitacj\u0105 jest wieszanie plakatu a nie jego obecno\u015b\u0107 w przestrzeni publicznej. Ustawa wyra\u017anie stwierdza, \u017ce “agitacj\u0105 wyborcz\u0105 jest publiczne nak\u0142anianie lub zach\u0119canie, do g\u0142osowania w okre\u015blony spos\u00f3b”:<\/p>\n Jednak pomimo tej definicji agitacji, po drodze do lokalu wyborczego napotkasz w przestrzeni publicznej plakaty nak\u0142aniaj\u0105ce do \u201eg\u0142osowania w okre\u015blony spos\u00f3b\u201d. Plakaty te cz\u0119sto wisz\u0105 na p\u0142ocie czy s\u0142upie przed budynkiem lokalu wyborczego! Wisz\u0105 tam, by przypomnie\u0107 o kandydacie i wp\u0142yn\u0105\u0107 na wyborc\u0119. Obecno\u015b\u0107 plakat\u00f3w w przestrzeni publicznej w dniu wybor\u00f3w jest sprzeczna z deklarowanym celem ciszy wyborczej, tj. mo\u017cliwo\u015bci\u0105 przemy\u015blenia decyzji w warunkach wolnych od agitacji. <\/p>\n Dlaczego plakaty nie znikaj\u0105 z ulic, skoro litera ustawy zakazuje agitacji wyborczej w dniu g\u0142osowania i na 24 godziny przed tym dniem? Patrz przepis poni\u017cej: <\/p>\n Obecno\u015b\u0107 plakat\u00f3w w przestrzeni publicznej podczas ciszy wyborczej nie wynika z litery prawa i nie jest stanem oczywistym i domy\u015blnym. S\u0105 pa\u0144stwa, gdzie komitet wyborczy ma obowi\u0105zek usun\u0105\u0107 swoje plakaty wyborcze przed nastaniem ciszy (Armenia) lub te\u017c gdzie usuwaj\u0105 je s\u0142u\u017cby komunalne (Ukraina). Mo\u017cliwo\u015b\u0107 pozostawienia plakat\u00f3w wyborczych w polskiej przestrzeni publicznej wynika z interpretacji ustawy dokonanej przez PKW! <\/p>\n PKW samowolnie i pozaprawnie, komunikatem, kt\u00f3ry nie jest \u017ar\u00f3d\u0142em powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego prawa zmieni\u0142a de facto obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 liter\u0119 ustawy. Wed\u0142ug PKW penalizowa\u0107 nale\u017cy wieszanie plakatu, a nie jego obecno\u015b\u0107 w przestrzeni publicznej. A przecie\u017c wieszanie plakatu jest czynno\u015bci\u0105 techniczn\u0105, tak\u0105 jak drukowanie plakatu czy jego projektowanie. Warto\u015b\u0107 agitacyjna plakatu bierze si\u0119 z jego obecno\u015bci w przestrzeni publicznej. Co musi ju\u017c skrajnie niepokoi\u0107, to jak wykaza\u0142em w punkcie 1 powy\u017cej ta interpretacja prawa przez PKW sprzyja partiom establishmentu na szkod\u0119 partii pozasejmowych. <\/p>\n 4.3. Interpretacje PKW s\u0105 trudno dost\u0119pne, kuriozalne oraz coraz mniej jednoznaczne. <\/strong><\/p>\n Chocia\u017c komunikaty PKW jedynie precyzuj\u0105 jej rozumienie ciszy wyborczej w praktyce s\u0105 stosowane jako powszechnie obowi\u0105zuj\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142o prawa (cho\u0107 takowym nie s\u0105). Pomimo swej wa\u017cnej roli s\u0105 trudno dost\u0119pne, a niekt\u00f3re wr\u0119cz nieosi\u0105galne dla przeci\u0119tnego obywatela. Nie ma jednego repozytorium internetowego, kt\u00f3re udost\u0119pnia komunikaty PKW w uporz\u0105dkowany i skatalogowany spos\u00f3b. Nawet znajomo\u015b\u0107 sygnatur komunikat\u00f3w nie pozwala na ich znalezienie w internecie w poni\u017cej 15 minut. <\/p>\n PKW wydaj\u0105c komunikaty reaguje na konkretne rodzaje zachowa\u0144 jej zdaniem naruszaj\u0105cych cisz\u0119 wyborcz\u0105. Tworzy po\u015bpieszenie komunikaty, kt\u00f3re maj\u0105 wyja\u015bni\u0107 te przypadki, a traktowane s\u0105 jak normy og\u00f3lne. W ten spos\u00f3b narasta g\u0105szcz coraz dziwniejszych interpretacji:<\/p>\n (i) plakaty mog\u0105 by\u0107 dost\u0119pne w przestrzeni publicznej pod warunkiem, \u017ce s\u0105 stacjonarne<\/p>\n (ii) plakaty nie mog\u0105 by\u0107 umieszczane, na przewijakach mechanicznych eksponuj\u0105cych kilka plakat\u00f3w w tym samym miejscu, bo plakat wyborczy si\u0119 b\u0119dzie nagle pojawia\u0142, wi\u0119c nie b\u0119dzie stacjonarny<\/p>\n (iii) plakaty, kt\u00f3re wisz\u0105 na samochodzie lub znajduj\u0105 si\u0119 w \u015brodku samochodu s\u0105 dopuszczalne podczas ciszy wyborczej, pod warunkiem, \u017ce samoch\u00f3d nie jest eksploatowany, s\u0142owo eksploatowany z komunikatu PKW intepretowane jest jako przemieszczanie si\u0119, cho\u0107 na zdrowy rozum mo\u017cna eksploatowa\u0107 samoch\u00f3d siedz\u0105c w nim na parkingu, grzej\u0105c si\u0119 i s\u0142uchaj\u0105c muzyki<\/p>\n (iv) podobnie je\u015bli wyborca oklei si\u0119 plakatami i b\u0119dzie spacerowa\u0142 po mie\u015bcie to te\u017c wed\u0142ug PKW b\u0119dzie \u0142ama\u0142 prawo. Kusi by sprawdzi\u0107, czy obywatel, kt\u00f3ry stanie na ulicy z plakatem w pi\u0105tek o p\u00f3\u0142nocy i b\u0119dzie sta\u0142 nieruchomo jak s\u0142up og\u0142oszeniowy do niedzieli wieczorem, b\u0119dzie wed\u0142ug PKW narusza\u0142 cisz\u0119 wyborcz\u0105, czy te\u017c na zasadzie analogii do s\u0142upa z plakatem uznany zostanie za niewinnego. <\/p>\n (v) najs\u0142awniejsza interpretacja PKW to ta, \u017ce zamieszczanie tre\u015bci wyborczych w internecie stanowi naruszenie ciszy wyborczej, cho\u0107 informacje zamieszczone przed cisza wyborcz\u0105 mog\u0105 nadal istnie\u0107 w internecie \u2013 intrpretacj\u0119 t\u0119 doprecyzowano medialnymi wypowiedziami przedstawicieli PKW o tym, \u017ce polubienie oraz udost\u0119pnienie wpisu na Facebooku to r\u00f3wnie\u017c naruszenie ciszy wyborczej. <\/p>\n Po fali krytyki i salwach \u015bmiechu jakie wzbudzi\u0142 komunikat o naruszaniu ciszy wyborczej na Facebooku zdaje si\u0119, \u017ce PKW cz\u0119\u015bciowo abdykowa\u0142a z wydawania jednoznacznych komunikat\u00f3w. Zamiast takich konkretnych i strasz\u0105cych jak ten poni\u017cej: <\/p>\n teraz komunikaty PKW w sprawie ciszy zawieraj\u0105 stwierdzenie, \u017ce: <\/p>\n Ocena czy w danym przypadku dosz\u0142o do naruszenia tego zakazu nie b\u0119dzie nale\u017ca\u0142a do Pa\u0144stwowej Komisji Wyborczej, lecz do organ\u00f3w \u015bcigania i s\u0105d\u00f3w. <\/p>\n W sumie to dobrze. \u015amiech to pot\u0119\u017cna bro\u0144 w r\u0119kach obywateli. Ale wcze\u015bniejsze komunikaty PKW nie znikn\u0119\u0142y z obiegu. Jeste\u015bmy w sytuacji, gdzie og\u00f3lne dyspozycje z ustawy oraz konkretne komunikaty PKW zwi\u0119kszaj\u0105 nieprzewidywalno\u015b\u0107, co do tego co stanowi czyn karalny, a co nie. Skoro chodzenie podczas ciszy wyborczej w s\u0142awnych bia\u0142o-czerwonych krawatach Samoobrony jest wed\u0142ug PKW naruszeniem ciszy, to mo\u017cemy si\u0119 ba\u0107, \u017ce je\u015bli jutro p\u00f3jd\u0119 g\u0142osowa\u0107 w koszulce z wizerunkiem rysia (kota a nie Ryszarda Petru) lub te\u017c w fioletowych spodniach i fioletowej koszuli (fioletowy to kolor partii Razem) mo\u017ce mog\u0119 zosta\u0107 ukarany za \u0142amanie ciszy wyborczej. Z ciekawo\u015bci id\u0119 jutro w krawacie Samoobrony, niby zosta\u0142y zakazane, ale w tych wyborach nie ma komitetu Samoobrony \u2013 zobacz\u0119 jak zareaguje komisja wyborcza. <\/p>\n 5. W konstytucji mamy zagwarantowan\u0105 wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, ale nie mamy w konstytucji zapisanego prawa do spokojnego namys\u0142u. <\/strong><\/p>\n PKW, policja i s\u0105dy wybieraj\u0105 mgliste has\u0142a o spokojnym namy\u015ble przedwyborczym niedojrza\u0142ych obywateli \u015bwie\u017cej demokracji nad konstytucyjn\u0105 liter\u0119 chroni\u0105c\u0105 wolno\u015b\u0107 wypowiedzi. To najlepszy, cho\u0107 paradoksalny, dow\u00f3d na niedojrza\u0142o\u015b\u0107 naszej demokracji, a raczej na niedojrza\u0142o\u015b\u0107 naszej w\u0142adzy. Elity w\u0142adzy narzucaj\u0105 obywatelom swoj\u0105 wol\u0119 wbrew podstawowym zapisom konstytucyjnym. <\/p>\n Najliczniejsze i najkonkretniejsze grono argument\u00f3w za cisz\u0105 wyborcz\u0105 uzasadnia ograniczenie wolno\u015bci s\u0142owa potrzeb\u0105 spokojnego namys\u0142u wyborc\u00f3w o tym na kogo odda\u0107 g\u0142os: <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Tak si\u0119 jednak sk\u0142ada, \u017ce prawo do spokojnego namys\u0142u nie jest gwarantowane konstytucj\u0105, a prawo do wolno\u015bci s\u0142owa owszem jest. <\/p>\n 6. Prawo, kt\u00f3re jest wybi\u00f3rczo egzekwowane nie jest prawem, a niesprawiedliwo\u015bci\u0105. <\/strong><\/p>\n Cisza wyborcza \u0142amana jest co wybory przez dziesi\u0105tki je\u015bli nie setki tysi\u0119cy Polak\u00f3w. Jednak skazuje si\u0119 co najwy\u017cej setki z nas za to naruszenie prawa. W odr\u00f3\u017cnieniu od innych przest\u0119pstw naruszenie ciszy wyborczej, zw\u0142aszcza gdy dokonane jest w internecie jest naruszeniem prawa gdzie sprawca i dowody s\u0105 publicznie znane i \u0142atwo dost\u0119pne organom \u015bcigania. To, \u017ce wymiar sprawiedliwo\u015bci zamiast kara\u0107 wszystkich, karze wybrane osoby, powoduje narastaj\u0105ce w\u0105tpliwo\u015bci co do \u201edoboru\u201d os\u00f3b do karania. <\/p>\n Rozumiem, \u017ce nie da si\u0119 z\u0142apa\u0107 wszystkich z\u0142odziei i morderc\u00f3w, bo nie wiadomo kim s\u0105. Ale ci kt\u00f3rzy \u0142ami\u0105 cisz\u0119 wyborcz\u0105 na Facebooku, to grupa kt\u00f3ra sama udokumentowa\u0142a swoje naruszenie prawa. <\/p>\n A na koniec, by tradycji sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107, \u0142ami\u0119 cisz\u0119 wyborcz\u0105, to znaczy ju\u017c z\u0142ama\u0142em na Facebooku, a tu powtarzam: <\/p>\n Wolno\u015b\u0107 wypowiedzi mo\u017cna ogranicza\u0107. Ale jedynie pod \u015bci\u015ble sprecyzowanymi warunkami, kt\u00f3rych tzw. cisza wyborcza nie spe\u0142nia. Mo\u017ce dlatego, bezkarnie od ponad dekady \u0142ami\u0119 cisz\u0119 wyborcz\u0105. Poni\u017cej przewodnik po tym dlaczego cisza wyborcza sprzeczna jest z prawem. A na koniec jak zawsze z\u0142ami\u0119 cisz\u0119 wyborcz\u0105, bo lex iniustissima non est lex.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,7],"tags":[],"class_list":{"0":"post-949","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-cisza-wyborcza","7":"category-wolnosc-slowa"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/949","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=949"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/949\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/wolnoscslowa014.jpg\")
\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/wolnoscslowa015.jpg\")
\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/wolnoscslowa016.jpg\")
\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/wolnoscslowa017.jpg\")
\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/wolnoscslowa018.jpg\")
\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/wolnoscslowa019.jpg\")
\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/wolnoscslowa020.jpg\")
\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/wolnoscslowa021.jpg\")
\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/wolnoscslowa022.jpg\")
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"