{"id":518,"date":"2014-07-10T12:32:38","date_gmt":"2014-07-10T12:32:38","guid":{"rendered":"http:\/\/dobrowol.org\/blog\/2014\/07\/10\/matura_dla_spoleczenstwa_kasto\/"},"modified":"2014-07-10T12:32:38","modified_gmt":"2014-07-10T12:32:38","slug":"matura_dla_spoleczenstwa_kasto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/2014\/07\/10\/matura_dla_spoleczenstwa_kasto\/","title":{"rendered":"Matura dla spo\u0142ecze\u0144stwa kastowego czy otwartego?"},"content":{"rendered":"
\n

\nMatura, kt\u00f3rej z za\u0142o\u017cenia cze\u015b\u0107 absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142 \u015brednich nie zdaje i z tego powodu nie mo\u017ce kontynuowa\u0107 nauki na studiach oraz podj\u0105\u0107 wielu prac jest reliktem zamkni\u0119tego porz\u0105dku spo\u0142ecznego. W takim spo\u0142ecze\u0144stwie w\u0142adza z g\u00f3ry zak\u0142ada, \u017ce cze\u015b\u0107 obywateli jest skazana na ni\u017csz\u0105 pozycj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i us\u0142ugiwanie elitom. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

<\/p>\n

\n

Jakiego chcemy spo\u0142ecze\u0144stwa takiej chcemy matury. Matura powinna by\u0107 miar\u0105 a nie filtrem — powinna oceni\u0107 od najlepszego do najgorszego, a nie zostawia\u0107 kogokolwiek w klasie gorszych ludzi – co\u015b takiego jak niezdana matura jest prze\u017cytkiem zamkni\u0119tych porz\u0105dk\u00f3w spo\u0142ecznych. Nieliczni do elity, reszta do \u0142opaty. Na ca\u0142e \u017cycie. Bez mo\u017cliwo\u015bci drugiej szansy, gdy si\u0119 zm\u0105drzeje, wpadnie w inne otoczenie, lub los da lepsze mo\u017cliwo\u015bci materialne. Zdawanie matury p\u00f3niej, np. w wieku 30 lat to w praktyce u\u0142uda szansy, bariera w wysoko\u015bci ca\u0142ego programu szko\u0142y \u015bredniej nie jest drug\u0105 szans\u0105. Ale o to przecie\u017c chodzi w zamkni\u0119tych porz\u0105dkach spo\u0142ecznych: blokowa\u0107 szanse awansu poddanych z plebsu i minimalizowa\u0107 ryzyko spadku przyjaci\u00f3\u0142 z elit. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

W Polsce matura od zawsze by\u0142a filtrem administrowanym przez w\u0142adze a dziel\u0105cym na elit\u0119 i tych od \u0142opaty. \u015awietnie opisa\u0142 to wiek temu Boy w felietonie \u201eBur\u017cuazyjne szlachectwo”<\/a>:<\/p>\n<\/p><\/div>\n\n

\n

(…)<\/p>\n<\/p><\/div>\n\n

\n

W latach 90ych XX wieku wraz z demokratyzacj\u0105 naszego \u017cycia usi\u0142owano nieudolnie przeformu\u0142owa\u0107 matur\u0119 w urz\u0105dzenie z otwartego porz\u0105dku spo\u0142ecznego. Nieudolnie bo standardowy z za\u0142o\u017cenia egzamin w jednym roku bywa\u0142 \u0142atwiejszy a w innym turdniejszy, bo tak w\u0142adzy wysz\u0142o. Teraz mamy reakcj\u0119, tak\u0105 klasyczn\u0105 XIX wieczn\u0105 antydemokratyczn\u0105. Pani ministra edukacji twierdzi, \u017ce “przecie\u017c matura musi mie\u0107 swoj\u0105 wag\u0119”. A wag\u0119 rozumie jak ci nauczyciele, kt\u00f3rzy poprawiaj\u0105 sw\u00f3j mniemany status masowo stawiaj\u0105c oceny niedostateczne. Takie stanowisko dziel\u0105ce spo\u0142ecze\u0144stwo ostr\u0105 i nieprzekraczaln\u0105 lini\u0105 jest ciep\u0142o odbierane przez du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 klasy \u015bredniej niepewnej swego miejsca na drabinie spo\u0142ecznej i ch\u0119tnej wci\u0105ganiu drabiny w g\u00f3r\u0119, by plebsowi uniemo\u017cliwi\u0107 awans. Dla nich pa\u0144stwowy dyktat raz i na zawsze skazuj\u0105ca okre\u015blony procent spo\u0142ecze\u0144stwa na ni\u017csz\u0105 pozycj\u0119 jest miodem na serca zatrwo\u017cone kolejn\u0105 rat\u0105 kredytu hipotecznego.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

S\u0105 mo\u017cliwe i funkcjonuj\u0105 rozwi\u0105zania bardziej otwarte. Na przyk\u0142ad w USA egzamin SAT jest miar\u0105 sprzedawan\u0105 przez prywatn\u0105 firm\u0119 – nie ma pa\u0144stwowego egzaminu na koniec szko\u0142y \u015bredniej. Miar\u0105 czyli uporz\u0105dkowuje zdaj\u0105cych od najlepszego do najgorszego. Na dodatek miar\u0105 standardow\u0105, czyli m.in. egzaminem o takiej samej trudno\u015bci co roku. Co wa\u017cniejsze SAT jest jedn\u0105 z wielu miar stosowanych w USA do oceny kandydat\u00f3w na student\u00f3w. Niekt\u00f3re uczelnie z niej korzystaj\u0105, przyk\u0142adaj\u0105 do SAT du\u017c\u0105 uwag\u0119, niekt\u00f3re w og\u00f3le nie korzystaj\u0105 z wynik\u00f3w SAT przy ocenie kandydat\u00f3w. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

W Polsce natomiast uczelnie maj\u0105 obowi\u0105zek korzysta\u0107 z pa\u0144stwowej matury przy ocenie kandydat\u00f3w na student\u00f3w i jest to tak naprawd\u0119 nielicz\u0105c ASP czy architektury jedyne kryterium przyj\u0119cia. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

A szkoda. Bo r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy matur\u0105 jako filtrem i matur\u0105 jako miar\u0105 jest zasadnicza. Filtr przekre\u015bla cz\u0142owieka, stawia przed nim nieprzekraczaln\u0105 barier\u0119. Miara tylko podsumowuje osi\u0105gni\u0119cia w danym momencie i zostawia mo\u017cliwo\u015b\u0107 drugiej, trzeciej i kolejnej szansy, gdy uzna, \u017ce jest got\u00f3w. <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Matura, kt\u00f3rej z za\u0142o\u017cenia cze\u015b\u0107 absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142 \u015brednich nie zdaje i z tego powodu nie mo\u017ce kontynuowa\u0107 nauki na studiach oraz podj\u0105\u0107 wielu prac jest reliktem zamkni\u0119tego porz\u0105dku spo\u0142ecznego. W takim spo\u0142ecze\u0144stwie w\u0142adza z g\u00f3ry zak\u0142ada, \u017ce cze\u015b\u0107 obywateli jest skazana na ni\u017csz\u0105 pozycj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i us\u0142ugiwanie elitom.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,35,26],"tags":[],"class_list":{"0":"post-518","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-inteligencka-hegemonia","7":"category-matura","8":"category-szkola-obywateli-czy-poddanych"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/518","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=518"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/518\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=518"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=518"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}