{"id":501,"date":"2014-01-20T22:22:18","date_gmt":"2014-01-20T22:22:18","guid":{"rendered":"http:\/\/dobrowol.org\/blog\/2014\/01\/20\/ekonomia_musi_odej\/"},"modified":"2014-01-20T22:22:18","modified_gmt":"2014-01-20T22:22:18","slug":"ekonomia_musi_odej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/2014\/01\/20\/ekonomia_musi_odej\/","title":{"rendered":"Ekonomia musi odej\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"
Delegitymizacja my\u015blenia ekonomicznego jest modnym zaj\u0119ciem. Poni\u017cej pierwszy z dwóch lub trzech wpisów, gdzie opisz\u0119 warsztat delegitymizatorów.<\/div>\n

<\/p>\n

1. Pomieszanie ekonomii opisowej, normatywnej i stosowanej.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zabiegów delegitymizacji oparta jest o celowe zlewanie zupe\u0142nie ró\u017cnych pyta\u0144, którymi zajmuje si\u0119 ekonomia. Ekonomia to tak naprawd\u0119 trzy ró\u017cne dziedziny odpowiadaj\u0105ce na trzy ró\u017cne pytania, tj. ekonomia opisowa, normatywna i stosowana:<\/p>\n

\n

Ekonomia opisowa<\/strong> opisuje \u015bwiat jakim jest. Dla wielu ekonomistów idea\u0142em do którego zmierzaj\u0105 jest znale\u017a\u0107 taki zestaw równa\u0144 i danych, którym opisz\u0105 wszystkie zachowania ludzkie.  Cel niemo\u017cliwy do osi\u0105gni\u0119cia. Ale po\u017cyteczny. Na podobnej zasadzie alchemicy przez setki lat usi\u0142owali zamieni\u0107 o\u0142ów w z\u0142oto. Nie uda\u0142o si\u0119. Ale ca\u0142kiem nie\u017ale przyczynili si\u0119 do rozwoju chemii. Po wiekach okaza\u0142o si\u0119, \u017ce cel alchemików synteza z\u0142ota z innych pierwiastków jest mo\u017cliwa, ale nie jest op\u0142acalna.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Ekonomia normatywna<\/strong> opisuje jakim \u015bwiat powinien by\u0107. Co jest sprawiedliwe i jak t\u0119 sprawiedliwo\u015b\u0107 osi\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Ekonomia stosowana<\/strong> próbuje da\u0107 praktyczny zestaw wskazówek pomagaj\u0105cych postulowany cel osi\u0105gn\u0105\u0107 jak najmniejszym wysi\u0142kiem. Cele mog\u0105 by\u0107 ró\u017cne, na przyk\u0142ad podczas drugiej wojny \u015bwiatowej lotnictwo USA korzysta\u0142o z porad ekonomistów przy wybieraniu fabryk do zbombardowania, mieli wskaza\u0107 te fabryki, których zniszczenie przyniesie najwi\u0119ksze szkody gospodarce trzeciej rzeszy.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Ró\u017cnice pomi\u0119dzy tymi trzema rodzajami ekonomii John Neville Keynes (ojciec Johna Mayndarda) opisywa\u0142 w 1890 tymi s\u0142owy:<\/p>\n

\n

Ekonomia opisowa bada dlaczego w niektórych sytuacjach przedsi\u0119biorcy p\u0142ac\u0105 odsetki i co przes\u0105dza o wysoko\u015bci odsetek.  Ekonomia normatywna roztrz\u0105sa czy odsetki nale\u017cy p\u0142aci\u0107, a je\u015bli tak to jaka wysoko\u015b\u0107 odsetek jest sprawiedliwa. Natomiast ekonomia stosowana bada czy interwencja w p\u0142acenie odsetek jest po\u017c\u0105dana, a je\u015bli jest to jak znie\u015b\u0107 odsetki lub zbli\u017cy\u0107 je do sprawiedliwej warto\u015bci.<\/p><\/blockquote>\n<\/div>\n

–    "The Scope and Method of Political Economy", 1890<\/div>\n

Wi\u0119kszo\u015bci absolwentów ekonomii ten trójpodzia\u0142 jest obcy. Znaj\u0105 podzia\u0142 na ekonomi\u0119 pozytywn\u0105 (opisow\u0105) oraz normatywn\u0105. To uproszczenie wprowadzi\u0142 Milton Friedman w „Methodology of Positive Economics” z 1953.  Friedman udaj\u0105c, \u017ce ekonomia stosowana nie istnieje ukry\u0142 wp\u0142yw jaki ekonomi\u015bci posiadaj\u0105 na wybór celów, które spo\u0142ecze\u0144stwo stara si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107. Przedstawi\u0142 ekonomistów jako ekspertów spieraj\u0105cych si\u0119 o najlepszy sposób osi\u0105gni\u0119cia spo\u0142ecznie po\u017c\u0105danych celów. Wszelkie spory ekonomiczne mia\u0142y zanika\u0107 wraz z rozwojem wiedzy o tym jak  osi\u0105ga\u0107 te cele.<\/p>\n

Tym udanym fortelem Friedman zwi\u0119kszy\u0142 skuteczno\u015b\u0107 ekonomistów w zwi\u0119kszaniu wydajno\u015bci gospodarki i zwi\u0119kszy\u0142 wp\u0142yw ekonomistów na decydentów. Jego klasyfikacja pozwala ekonomistom omija\u0107 spory ideologiczne czy dystrybucyjne. Mog\u0105 si\u0119 od tych sporów odmówi\u0107 stwierdzeniem: <\/p>\n

\n

dopóki ekonomista nie mówi ludziom jak ma by\u0107, to jest tylko obiektywnym ekspertem opisuj\u0105cym \u015bwiat i daj\u0105cym najlepsze narz\u0119dzia do osi\u0105gni\u0119cia obiektywnie po\u017c\u0105danych celów najmniejszym wysi\u0142kiem.  <\/p>\n<\/blockquote>\n

W relacji z decydentem i jego zapleczem nic tak nie zwi\u0119ksza skuteczno\u015bci ekonomisty jak przybranie postaci bezstronnego eksperta, który radzi jak najmniejszym wysi\u0142kiem osi\u0105gn\u0105\u0107 cel wybrany przez zlecaj\u0105cego. Wykreowany wizerunek obiektywnego doradcy dzia\u0142a troch\u0119 jak niegdy\u015b opinia bogobojnego i prawego chrze\u015bcijanina.<\/p>\n

Ale nic za darmo. Ekonomi\u015bci takim fortelem zyskuj\u0105 wi\u0119ksze wp\u0142ywy. Ale w kontrze do rosn\u0105cego wp\u0142ywu ekonomistów narasta d\u0105\u017cenie do delegitymizowania ekonomistów w dyskursie publicznym.<\/p>\n

Zarzut absurdalnych za\u0142o\u017ce\u0144 w ekonomii wynika z mieszania tez ekonomii opisowej i zalece\u0144 ekonomii stosowanej. Ekonomia opisowa potrzebuje uproszczonych opisów \u015bwiata w roli hipotez, które po uznaniu za wst\u0119pnie potwierdzone wzbogaca si\u0119 o bardziej realistyczne za\u0142o\u017cenia.  <\/span><\/span><\/p>\n

Absurdalne za\u0142o\u017cenia s\u0105 potrzebne ekonomii jak ka\u017cdej innej nauce. Planety nie poruszaj\u0105 si\u0119 w pró\u017cni. Ale to za\u0142o\u017cenie wystarczaj\u0105co dobrze opisuje widziany z ziemi ruch planet i pozwoli\u0142o rozwin\u0105\u0107 wiedz\u0119 o kosmosie. Fizyka newtonowska jest uproszczon\u0105 reprezentacj\u0105 rzeczywisto\u015bci. Ale to uproszczenie rzeczywisto\u015bci by\u0142o wystarczaj\u0105co dobrym odzwierciedleniem, by sprawdzi\u0107 si\u0119 w praktycznych zastosowaniach jak podró\u017c na ksi\u0119\u017cyc i z powrotem.<\/span><\/p>\n

Zestawienie tez ekonomii opisowej z zaleceniami ekonomii stosowanej wygl\u0105da, tak \u017ce w<\/span>yci\u0105ga si\u0119 jakis brzmi\u0105cy absurdalnie dla laika tekst i wplata si\u0119 do bie\u017c\u0105cej dyskusji o polityce gospodarczej. W ostatnich kilkunastu dniach:<\/p>\n

\n

– John Kay w Finnacial Times  wyci\u0105gn\u0105\u0142 tekst opisuj\u0105cy narzedziami typu zdyskontowana uzytecznosc decyzj\u0119 o samobójstwie (wymagana rejestracja by czyta\u0107  tekst)<\/a>, by podwa\u017cy\u0107 naukowo\u015b\u0107 ekonomii,<\/p>\n

– Robert Skidelsky w Project Syndicate wzmocni\u0142 swoje argumenty przeciw wolnemu handlowi miedzy pa\u0144stwami oraz stosowaniu my\u015blenia ekonomicznego wyci\u0105gaj\u0105c tekst ekonomistów, którzy napisali \u017ce nie bior\u0105 \u015blubu bo wyliczyli, \u017ce si\u0119 im to nie op\u0142aca<\/a>. <\/p>\n<\/blockquote>\n

 <\/p>\n

C.D.N. – niebawem opis kolejnych metod delegitymizowania ekonomii <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Delegitymizacja my\u015blenia ekonomicznego jest modnym zaj\u0119ciem. Poni\u017cej pierwszy z dwóch lub trzech wpisów, gdzie opisz\u0119 warsztat delegitymizatorów.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":{"0":"post-501","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-to-wina-zlych-prywaciarzy"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/501","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=501"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/501\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}