{"id":367,"date":"2010-07-13T08:41:07","date_gmt":"2010-07-13T08:41:07","guid":{"rendered":"http:\/\/dobrowol.org\/blog\/2010\/07\/13\/ekonomia_sztuki_3\/"},"modified":"2010-07-13T08:41:07","modified_gmt":"2010-07-13T08:41:07","slug":"ekonomia_sztuki_3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/2010\/07\/13\/ekonomia_sztuki_3\/","title":{"rendered":"Ekonomia sztuki – 3"},"content":{"rendered":"

Komponowanie wspó\u0142czesnej muzyki klasycznej, oraz wspó\u0142czesnych oper jest zaj\u0119ciem tak niszowym, \u017ce prawie niestniej\u0105cym. Jest po prostu nieop\u0142acalne. A nieop\u0142acalne jest  poniewa\u017c ro\u015bnie koszt pracy muzyków i aktorów, oraz \u017cywi kompozytorzy nie wytrzymuj\u0105 konkurencji dawno ju\u017c zmursza\u0142ych kompozytorów.<\/p>\n

<\/p>\n

Zawody w których nie ma post\u0119pu wydajno\u015bci bed\u0105 z czasem mia\u0142y coraz wy\u017cszy koszt pracy (tzw. Baumol’s disease<\/a>).   W rezultacie konsumowanie produktów i us\u0142ug dostarczanych przez te zawody b\u0119dzie (je\u015bli nie zmieni si\u0119 poziom konsumpcji) poch\u0142ania\u0142o rosn\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dochodów konsumentów. Jednymi z takich „dro\u017cej\u0105cych” zawodów s\u0105 zawody sceniczne. Aktor i muzyk nie zwi\u0119ksz\u0105 swojej wydajno\u015b\u0107 pracy. Wychodz\u0105 wieczorem na scen\u0119 i graj\u0105 przed mniej wi\u0119cej t\u0105 sam\u0105 liczb\u0105 widzów. Nie mog\u0105 gra\u0107 krócej, by obrobi\u0107 wi\u0119cej koncertów tego samego dnia. Trudno te\u017c im gra\u0107 przed znacznie wi\u0119kszymi widowniami.   Zjawisko Baumol’s disease t\u0142umaczy równie\u017c, petryfikacj\u0119 muzyki klasycznej i operowej. Tak naprawd\u0119 ju\u017c prawie nikt nie tworzy nowych oper i nowej muzyki klasycznej na ca\u0142e orkiestry. Dlaczego? Bo jest to coraz dro\u017csza zabawa, wi\u0119c korzysta si\u0119 z reperturu powszechnie znanego, do którego nie trzeba muzyków specjalnie przyucza\u0107 i wdra\u017ca\u0107 publiczno\u015bci.<\/div>\n

<\/p>\n

Ale  w innych zawodach wydajno\u015b\u0107 ca\u0142y czas ro\u015bnie. Na przyk\u0142ad sekretarka korzystaj\u0105ca z komputera, drukarki i maila jest wydajniejsza ni\u017c sekretarka korzystaj\u0105ca z maszyny do pisania, kalki, oraz korektora. Podobnie z takimi technologiami jak kasety wideo i DVD. Aktor filmowy kiedy\u015b móg\u0142 by\u0107 "sprzedany" tylko w kinie. Teraz równie\u017c mo\u017cna pokaza\u0107 aktora filmowego konsumentowi na jego w\u0142asnym telewizorze lub komputerze. Muzyk i aktor teatralny nie korzystaj\u0105 z tego post\u0119pu technologicznego. Nadal tylko mog\u0105 cowieczornie wyst\u0105pi\u0107 na scenie. Spo\u0142ecze\u0144stwo musi z czasem p\u0142aci\u0107 im coraz wi\u0119cej, by nie szukali zatrudnienia w zawodach gdzie ro\u015bnie wydajno\u015b\u0107 pracy. Tym samym z czasem muzyk i aktor b\u0119d\u0105 dro\u017csi do utrzymania przez spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/div>\n

<\/p>\n

Przy rosn\u0105cych kosztach osobowych teatr i opera cz\u0119sto b\u0119d\u0105 coraz dro\u017csze i coraz cz\u0119\u015bciej na pograniczu op\u0142acalno\u015bci. W takiej sytuacji taniej i bezpieczniej jest wystawi\u0107 opery i dawa\u0107 koncert co do których  muzyk\u0119 wykonawcy ju\u017c opanowali w szkole, ni\u017c p\u0142aci\u0107 za przyuczenie do wykonania nowych utworów. <\/div>\n

<\/p>\n

Ponadto prawo autorskie gwarantuje op\u0142aty za wykonanie muzyki za \u017cycia autora, oraz przez jaki\u015b okres po jego \u015bmierci. A to oznacza, \u017ce taniej jest wystawi\u0107 opery i gra\u0107 muzyk\u0119 dawno zmar\u0142ych kompozytorów. Z konkurencj\u0105 dawno zmursza\u0142ych kompozytorów, kompozytorzy \u017cywi, którzy potrzebuj\u0105 je\u015b\u0107 i zabawi\u0107 si\u0119 maj\u0105 marne szanse wygra\u0107. Dzi\u015b w internecie legalnie i za darmo mo\u017cesz dosta\u0107 wykonania muzyki klasycznej dla których nie obowi\u0105zuje ju\u017c prawo autorskie<\/a>. Umar\u0142y kompozytor nie potrzebuje wy\u017cy\u0107 z komponowania oper i muzyki klasycznej wi\u0119c \u0142atwo wygrywa konkurencj\u0119 z kompozytorem wspó\u0142czesnym.<\/div>\n

<\/p>\n

Zjawisko rosn\u0105cych kosztów doskonale ilustruje artyku\u0142 z weekendowego New York Timesa<\/a>, który opisuje jak w musicalu West Side Story, cz\u0119\u015b\u0107 muzyków zast\u0105piono syntezatorem. Oczywi\u015bcie z powodów kosztowych. Co ciekawsze w USA literatura ekonomiczna udokmentowa\u0142a, \u017ce z biegiem czasu spektakle maj\u0105 przeci\u0119tnie mniejsze obsady, oraz przeci\u0119tnie d\u0142u\u017cej wisz\u0105 na afiszu (wi\u0119c przeci\u0119tnie te\u017c musz\u0105 by\u0107 lepszej jako\u015bci). W Polsce jeszcze \u017caden ekonomista nie opisa\u0142 tego aspektu rynku sztuki, ale chodz\u0105c do teatru od 20 lat mam wra\u017cenie, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej teatry daj\u0105 spektakle z ma\u0142ymi obsadami aktorskimi…<\/div>\n

Inne wpisy w cyklu Ekonomia sztuki:

<\/a><\/strong><\/p>\n

Finansowa\u0107 konsumpcj\u0119 czy artystów<\/a><\/strong> – 22 kwietnia 2010<\/span> – Brytyjski Instytut Adama Smitha proponuje, by finansowa\u0107 konsumpcj\u0119 sztuki, zamiast finansowa\u0107 artystów.<\/p>\n

Ekonomia sztuki<\/a><\/strong> – 15 kwietnia 2010<\/span> – O tym dlaczego g\u0142oduj\u0105cych i bieduj\u0105cych artystów zawsze b\u0119dzie wielu, ale zmarli z g\u0142odu si\u0119 nie zdarzaj\u0105, oraz o tym dlaczego prawdziwy artysta wybierze uznanie kolegów po fachu oraz koneserów nad dostarczanie rozrywki masom, ale prawdziwe pieni\u0105dze zarobi zaspokaj\u0105c gusty masowe.<\/div>\n

  <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Komponowanie wspó\u0142czesnej muzyki klasycznej, oraz wspó\u0142czesnych oper jest zaj\u0119ciem tak niszowym, \u017ce prawie niestniej\u0105cym. Jest po prostu nieop\u0142acalne. A nieop\u0142acalne jest  poniewa\u017c ro\u015bnie koszt pracy muzyków i aktorów, oraz \u017cywi kompozytorzy nie wytrzymuj\u0105 konkurencji dawno ju\u017c zmursza\u0142ych kompozytorów.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":{"0":"post-367","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-ekonomia-sztuki"},"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/367","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=367"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/367\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}