{"id":2923,"date":"2025-01-06T17:34:46","date_gmt":"2025-01-06T17:34:46","guid":{"rendered":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/?p=2923"},"modified":"2025-01-06T18:31:32","modified_gmt":"2025-01-06T18:31:32","slug":"gospodarka-francuska-jeszcze-nie-katastrofa-ale-problem-ktory-czyha-by-sie-objawic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/2025\/01\/06\/gospodarka-francuska-jeszcze-nie-katastrofa-ale-problem-ktory-czyha-by-sie-objawic\/","title":{"rendered":"Gospodarka francuska. Jeszcze nie katastrofa. Ale problem, kt\u00f3ry czyha by si\u0119 objawi\u0107."},"content":{"rendered":"

Francja jest du\u017c\u0105 wydajn\u0105 gospodark\u0105 z wieloma nowoczesnymi firmami. Ale Francja r\u00f3wnie\u017c ma wysoki i rosn\u0105cy d\u0142ug publiczny. Ma spadaj\u0105c\u0105 wydajno\u015b\u0107 i dynamik\u0119 PKB. Wieloletni klincz polityczny uniemo\u017cliwia ruszenie narastaj\u0105cych problem\u00f3w gospodarczych. <\/span><\/p>\n

Francja jest trzecim relatywnie najbardziej zad\u0142u\u017conym pa\u0144stwem UE z d\u0142ugiem, kt\u00f3ry na koniec 2023 si\u0119gn\u0105\u0142 oko\u0142o 110% PKB: <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Eurostat <\/p>\n

Pomimo wysokiego d\u0142ugu obligacje rz\u0105du francuskiego do tej pory s\u0105 traktowane jako ta\u0144sze i bardziej dost\u0119pne zamienniki bezpiecznych obligacji niemieckich, holenderskich, czy du\u0144skich. <\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na dobre postrzeganie francuskiej gospodarki pomimo wysokiego d\u0142ugu publicznego Francja ponosi ca\u0142y czas relatywnie niski koszt zad\u0142u\u017cenia. W 2023 mia\u0142a d\u0142ug do PKB dwa razy wy\u017cszy ni\u017c Polska (o\u015b pozioma na wykresie poni\u017cej), a koszt d\u0142ugu do PKB ni\u017cszy ni\u017c Polska (o\u015b pionowa na wykresie poni\u017cej): <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Eurostat <\/p>\n

Gospodarka francuska cierpi na niskie tempo wzrostu i wysoki deficyt bud\u017cetowy. Wysokie zad\u0142u\u017cenie francuskiej gospodarki jest relatywnie nowym ale zdaje si\u0119 trwa\u0142ym zjawiskiem. D\u0142ug Francji skoczy\u0142 po globalnym kryzysie finansowym. W 2006 d\u0142ug do PKB we Francji wynosi\u0142 jeszcze 65% PKB. W 2023 109,9%. Obecnie wynosi ju\u017c ponad 110%:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Eurostat <\/p>\n

Po covidowym skoku d\u0142ugu do ponad 114% by\u0142a przez kr\u00f3tki czas uzasadniona nadzieja, \u017ce d\u0142ug do PKB b\u0119dzie we Francji spada\u0142. Ale wzrost gospodarki jest ca\u0142y czas powolny, a koszty d\u0142ugu coraz wy\u017csze. Francuska gospodarka ro\u015bnie relatywnie wolno. W ostatnich dw\u00f3ch dekadach przeci\u0119tne roczne tempo wzrostu PKB wynosi\u0142o 1,2%:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Eurostat <\/p>\n

Spowolniaj\u0105ca dynamika PKB Francji jest objawem g\u0142\u0119bszych problem\u00f3w. Wydajno\u015b\u0107 gospodarki francuskiej w stosunku do gospodarki USA spada od dw\u00f3ch dekad. Po II wojnie \u015bwiatowej ewolucja wydajno\u015bci francuskiej gospodarki na tle ameryka\u0144skiej dzieli si\u0119 na cztery etapy. Od lat 1950ych do 1980ych Francja goni\u0142a, a nawet lekko przegoni\u0142a USA w relatywnej wydajno\u015bci. Od lat 1980ych do ko\u0144ca lat 1990ych Francja utrzymywa\u0142a parytet z USA w relatywnej wydajno\u015bci gospodarki. Przez chwil\u0119 na pocz\u0105tku XXI wieku wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce Francja mo\u017ce trwale prze\u015bcign\u0105\u0107 USA w relatywnej wydajno\u015bci. Nadzieja ta okaza\u0142a si\u0119 jedynie kilkuletnim cyklicznym zawirowaniem. Od dw\u00f3ch dekad Francja coraz bardziej zostaje w tyle do USA w relatywnej wydajno\u015bci gospodarczej. <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Penn World Tables <\/p>\n

Niska dynamika francuskiego PKB ma g\u0142\u0119bsze podglebie w spadaj\u0105cej relatywnej wydajno\u015bci. Po\u0142\u0105czenie wysokiego d\u0142ugu i wolno rosn\u0105cej gospodarki jest niestabilne \u2013 grozi nag\u0142ym skokiem zad\u0142u\u017cenia. Gdy d\u0142ug do PKB wynosi powy\u017cej 100%, tak jak we Francji obecnie, a tempo wzrostu gospodarki jest ni\u017csze od kosztu d\u0142ugu wyra\u017conego w procentach, to d\u0142ug do PKB b\u0119dzie r\u00f3s\u0142 nawet, gdy pa\u0144stwo nie b\u0119dzie zaci\u0105ga\u0107 nowego zad\u0142u\u017cenia! T.j. d\u0142ug b\u0119dzie r\u00f3s\u0142 przy zerowym deficycie bud\u017cetowym! <\/p>\n

Tak w\u0142a\u015bnie si\u0119 dzieje obecnie we Francji. Z tym, \u017ce maj\u0105 tam jeszcze wysoki deficyt bud\u017cetowy. Od dw\u00f3ch dekad spada\u0142 koszt d\u0142ugu publicznego Francji wyra\u017cony jako procent PKB (czerwona linia na wykresie poni\u017cej). Pomi\u0119dzy 2012 a 2019 tempo wzrostu gospodarki francuskiej przyspiesza\u0142o. Jednak od covid dynamika gospodarki francuskiej zdaje si\u0119 spowalnia\u0107. A od dwu lat koszt po\u017cyczania ro\u015bnie: <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Eurostat <\/p>\n

Wzrost kosztu po\u017cyczania nie jest chwilowym wypadkiem. Jest globalnym zjawiskiem, kt\u00f3re od 2021 dotyka wszystkie rz\u0105dy. Po dekadzie taniego pieni\u0105dza od ko\u0144ca 2021 ro\u015bnie rentowno\u015bci obligacji rz\u0105dowych. Od ko\u0144ca 2022 przeci\u0119tna dla pa\u0144stw UE rentowno\u015b\u0107 wzros\u0142a powy\u017cej 3%:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Eurostat <\/p>\n

Poni\u017cej widzisz r\u00f3\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy kosztem d\u0142ugu publicznego wyra\u017conym jako procent PKB oraz dynamik\u0105 PKB wyra\u017con\u0105 w procentach. Gdy koszt d\u0142ugu jest wy\u017cszy od dynamiki PKB, a d\u0142ug przekrcza 100% PKB to nawet przy zerowym deficycie d\u0142ug do PKB b\u0119dzie r\u00f3s\u0142. Obecnie Francja ma deficyt bud\u017cetowy powy\u017cej 6% PKB. Ostatni raz nadwy\u017ck\u0119 bud\u017cetow\u0105 mia\u0142a w pierwszej po\u0142owie lat 1970ych! <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Eurostat <\/p>\n

Takie d\u0142ugoterminowe trendy gospodarcze oraz nowsze wydarzenia polityczne, o kt\u00f3rych poni\u017cej, podkopuj\u0105 wiar\u0119 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 obni\u017cenia deficyt\u00f3w bud\u017cetowych we Francji. We francuskim parlamencie coraz trudniej o porozumienie. Od dw\u00f3ch dekad ro\u015bnie liczba partii i ugrupowa\u0144 we francuskim parlamencie: <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> wyliczenia w\u0142asne <\/p>\n

W ostatniej dekadzie istotnie obni\u017cy\u0142 si\u0119 procent miejsc w parlamencie obsadzonych przez najwi\u0119ksza parti\u0119 polityczn\u0105. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej najwi\u0119ksza partia zazwyczaj obsadza\u0142a w parlamencie 40-50% miejsc. Od ponad dekady udzia\u0142 miejsc przypadaj\u0105cych najwi\u0119kszej partii spada i wynosi obecnie oko\u0142o 20%:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> wyliczenia w\u0142asne <\/p>\n

W 2024 nast\u0105pi\u0142o przesilenie polityczne. Po wyborach w czerwcu 2024 liczba miejsc w parlamencie przypadaj\u0105cych rz\u0105dz\u0105cej partii prezydenta Macrona spad\u0142a z 245 do 159. <\/p>\n

Powo\u0142anie nowego rz\u0105du po wyborach z czerwca 2024 zaj\u0119\u0142o blisko trzy miesi\u0105ce. Powo\u0142any rz\u0105d by\u0142 rz\u0105dem mniejszo\u015bciowym. Jego trwanie zale\u017ca\u0142o od poparcia prawicowej Rassemblement National Marine Le Pen. <\/p>\n

Prawica od kt\u00f3rej poparcia uzale\u017cnione by\u0142o dalsze istnienie rz\u0105du wykorzystywa\u0142a swoj\u0105 pozycj\u0119 do wymuszania zmian w bud\u017cecie i ustawach oko\u0142o bud\u017cetowych, kt\u00f3re grozi\u0142y przekroczeniem 5% PKB przez deficyt w 2025. <\/p>\n

W parlamencie na prze\u0142omie listopada i grudnia 2024 procedowano bud\u017cet na 2025. Plany bud\u017cetowe rz\u0105du zak\u0142ada\u0142y, \u017ce po deficycie szacowanym na ok 6% w 2024 deficyt spadnie w 2025 w okolice 5%.<\/p>\n

W obliczu eskalacji \u017c\u0105da\u0144 prawicy rz\u0105d w poniedzia\u0142ek 2 grudnia 2024 skorzysta\u0142 z prawa do zatwierdzenia bud\u017cetu ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych bez g\u0142osowania w parlamencie. Skorzystanie z tego prawa umo\u017cliwi\u0142o partiom opozycyjnym zg\u0142oszenie wniosk\u00f3w o g\u0142osowanie zaufania dla rz\u0105du. Zar\u00f3wno lewicowa Nouveau Front Populaire jak i prawicowy Rassemblement National skorzysta\u0142y z tego prawa. Rz\u0105d upad\u0142. By\u0142o to pierwsze odwo\u0142anie rz\u0105du w wyniku wotum braku zaufania od roku 1962! <\/p>\n

Upadek rz\u0105du doprowadzi\u0142 do obni\u017cki ratingu Francji co samo w sobie zwi\u0119kszy rentowno\u015bci obligacji pa\u0144stwa francuskiego. Francja obecnie ma rating podobny do Czech i ni\u017cszy ni\u017c (w S&P i Fitch) np. Irlandia. <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Moodys <\/p>\n

We Francji nie ma wieszczonej przez niekt\u00f3rych komentator\u00f3w katastrofy. Francja to du\u017ca nowoczesna gospodarka o wielu sektorach z wiod\u0105cymi technologiami na \u015bwiecie. Francja to np. jedyna gospodarka w NATO opr\u00f3cz USA, kt\u00f3ra potrafi wyposa\u017cy\u0107 wojsko we wszystko czego potrzebuje: od but\u00f3w piechura, przez poszczeg\u00f3lne rodzaje broni, po lotniskowiec. Ale widoczne s\u0105 ju\u017c narastaj\u0105ce problemy. I widoczny jest brak zdolno\u015bci politycznej do ich rozwi\u0105zania. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Francja jest du\u017c\u0105 wydajn\u0105 gospodark\u0105 z wieloma nowoczesnymi firmami. Ale Francja r\u00f3wnie\u017c ma wysoki i rosn\u0105cy d\u0142ug publiczny. Ma spadaj\u0105c\u0105 wydajno\u015b\u0107 i dynamik\u0119 PKB. Wieloletni klincz polityczny uniemo\u017cliwia ruszenie narastaj\u0105cych problem\u00f3w gospodarczych. Francja jest trzecim relatywnie najbardziej zad\u0142u\u017conym pa\u0144stwem UE z d\u0142ugiem, kt\u00f3ry na koniec 2023 si\u0119gn\u0105\u0142 oko\u0142o 110% PKB: \u0179r\u00f3d\u0142o: Eurostat Pomimo wysokiego d\u0142ugu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[44,4],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2923","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-biezacy-komentarz-gospodarczy","7":"category-ekonomia-polityczna"},"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2923","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2923"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2926,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2923\/revisions\/2926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}