{"id":2882,"date":"2024-09-29T11:10:14","date_gmt":"2024-09-29T11:10:14","guid":{"rendered":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/?p=2882"},"modified":"2024-10-26T08:08:26","modified_gmt":"2024-10-26T08:08:26","slug":"polskie-najwieksze-miasta-potrzebuja-byc-jeszcze-wieksze-nasze-najwieksze-miasta-powinny-byc-miastami-45-minutowymi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/2024\/09\/29\/polskie-najwieksze-miasta-potrzebuja-byc-jeszcze-wieksze-nasze-najwieksze-miasta-powinny-byc-miastami-45-minutowymi\/","title":{"rendered":"Polskie najwi\u0119ksze miasta potrzebuj\u0105 by\u0107 jeszcze wi\u0119ksze. Nasze najwi\u0119ksze miasta powinny by\u0107 miastami 45 minutowymi!"},"content":{"rendered":"


\nW du\u017cych miastach \u017cyje i zarabia si\u0119 wi\u0119cej, \u0142atwiej i przyjemniej. Od dw\u00f3ch wiek\u00f3w z intensyfikacj\u0105 kapitalizmu i rewolucji przemys\u0142owej ludzie migruj\u0105 ze wsi do miasteczek, a z miasteczek do miast. Zjawiska te nasilaj\u0105 si\u0119. Urbanizacja b\u0119dzie ros\u0142a i b\u0119dzie oznacza\u0107 wzrost najwi\u0119kszych aglomeracji. Potrzebujemy zaprz\u0105c rosn\u0105c\u0105 urbanizacj\u0119 do rozwoju Polski, mo\u017cliwie chroni\u0105c jako\u015b\u0107 \u017cycia w mniejszych o\u015brodkach. <\/span>\n<\/p>\n

Korzy\u015bci z aglomeracji s\u0105 pot\u0119\u017cne. W najwi\u0119kszych miastach mieszka\u0144cy \u0142atwiej znajd\u0105 dobrze p\u0142atn\u0105 prac\u0119 oraz szerok\u0105 ofert\u0119 publicznych i prywatnych us\u0142ug. Firmy w du\u017cych aglomeracjach naj\u0142atwiej znajd\u0105 potrzebnych pracownik\u00f3w oraz wyspecjalizowanych poddostawc\u00f3w. W du\u017cych miastach op\u0142aca si\u0119 specjalizowa\u0107 w w\u0105skich zawodach, bo jest szansa na prace u wielu pracodawc\u00f3w. Informacje i innowacje szybciej kr\u0105\u017c\u0105 pomi\u0119dzy zak\u0142adami i bran\u017cami w du\u017cych aglomeracjach, m.in. dlatego \u017ce ich no\u015bnikiem zazwyczaj s\u0105 pracownicy zmieniaj\u0105cy miejsce zatrudnienia, o co \u0142atwiej w g\u0142\u0119bokich rynkach pracy. Tw\u00f3rcza destrukcja, zast\u0119powanie starszych firm i technologii nowszymi \u0142atwiejsza jest w wi\u0119kszych o\u015brodkach, gdzie ludzi i \u015brodki techniczne \u0142atwiej przesun\u0105\u0107 do nowych zastosowa\u0144. <\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dobrze p\u0142atnych prac wymagaj\u0105cych zaawansowanych umiej\u0119tno\u015bci powstanie w najwi\u0119kszych o\u015brodkach miejskich. Za nimi p\u0142yn\u0105 ludzie. Najszybciej starze\u0107 si\u0119 i wyludnia\u0107 b\u0119d\u0105 w Polsce mniejsze miejscowo\u015bci co prowadzi do sprz\u0119\u017cenia zwrotnego spadaj\u0105cej atrakcyjno\u015bci miasteczek i jeszcze wi\u0119kszego odp\u0142ywu ludno\u015bci. <\/p>\n

Je\u015bli chcemy maksymalizowa\u0107 rozw\u00f3j Polski i dobrostan Polak\u00f3w potrzebujemy maksymalizowa\u0107 korzy\u015bci z aglomeracji oraz utrzymywa\u0107 dobr\u0105 jako\u015b\u0107 \u017cycia w miejscowo\u015bciach trac\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w. Potrzebujemy wi\u0119cej wiekszychaglomeracji. Wyb\u00f3r, kt\u00f3ry stoi przed wieloma mieszka\u0144cami naszych wsi i miasteczek to nie Lublin czy Warszawa, ale r\u00f3wnie\u017c Dublin i Berlin. Nasze du\u017ce miasta potrzebuj\u0105 sta\u0107 si\u0119 jeszcze wi\u0119ksze, sta\u0107 si\u0119 bardziej atrakcyjne i pomie\u015bci\u0107 migruj\u0105cych z ca\u0142ej Polski. <\/p>\n

Polsk\u0119 i pa\u0144stwa naszego regionu od Zachodu Europy odr\u00f3\u017cnia relatywnie niska urbanizacja. Po 1945 uprzemys\u0142owienie pa\u0144stw naszego regionu odbywa\u0142o si\u0119 ze zmniejszon\u0105 w por\u00f3wnaniu do Zachodu koncentracj\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w w du\u017cych miastach. W PRL w latach 1970ych zdecydowano, by w obliczu wy\u017cu demograficznego i braku \u015brodk\u00f3w na r\u00f3wnoczesny rozw\u00f3j przemys\u0142u i budownictwa mieszkaniowego stosownego do rosn\u0105cej ludno\u015bci budowa\u0107 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 fabryk w \u015bredniej wielko\u015bci miejscowo\u015bciach. Wychodzono z za\u0142o\u017cenia, \u017ce m\u0142ode pokolenie wy\u017cu demograficznego i tak ju\u017c gdzie\u015b mieszka, a w\u0142adza w pierwszej kolejno\u015bci powinna zapewni\u0107 m\u0142odym prac\u0119. Dobra kalkulacja w kr\u00f3tkim okresie. W d\u0142u\u017cszym okresie stworzono p\u0142ytkie nisko wydajne rynki pracy oparte o jeden lub niewiele zak\u0142ad\u00f3w. <\/p>\n

Wbrew rozpowszechnionym stereotypom o wysysaniu ludno\u015bci miasteczek przez Warszaw\u0119 i inne du\u017ce miasta nasze du\u017ce miasta rosn\u0105 wolno na tle du\u017cych miast w pa\u0144stwach rozwini\u0119tych. Jak obrazuje Rafa\u0142 Trzeciakowski: <\/p>\n

\n\u201eWarszawa ro\u015bnie wolno na tle metropolii w innych krajach UE i OECD. W latach 2000-2014 najszybciej rosn\u0105cym obszarem metropolitarnym w Polsce by\u0142a Warszawa, ale jej 6-procentowy wzrost by\u0142 powolny na tle innych stolic UE. Spo\u015br\u00f3d stolic UE, dla kt\u00f3rych dost\u0119pne s\u0105 dane, Warszawa jest sz\u00f3st\u0105 najwolniej rosn\u0105c\u0105.\u201d\n<\/div>\n

<\/p>\n

Wyludnianie si\u0119 wielu obszar\u00f3w Polski jest wielodekadowym zjawiskiem kt\u00f3rego nie odwr\u00f3c\u0105 mo\u017cliwe do wdro\u017cenia polityki pa\u0144stwa. Odrzucili\u015bmy w Polsce mo\u017cliwo\u015b\u0107 znacznego zwi\u0119kszenia imigracji. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t milion\u00f3w Polak\u00f3w w 2050 pozostanie has\u0142em. Ludno\u015b\u0107 Polski b\u0119dzie si\u0119 kurczy\u0107. Wed\u0142ug GUS do 2060 ludno\u015b\u0107 Polski w scenariuszu g\u0142\u00f3wnym spadnie do 30,4 mln os\u00f3b. Natomiast w scenariuszu niskim spadnie do 26,7 mln!! G\u0142\u00f3wny scenariusz GUS oznacza spadek liczby ludno\u015bci w 91% powiat\u00f3w do 2040 r. i 93% powiat\u00f3w do roku 2060! <\/p>\n

Koncentrowanie si\u0119 ludno\u015bci w najwi\u0119kszych miastach Polski i ich okolicach nie jest zjawiskiem ostatnich dekad. Niekt\u00f3re po\u0142acie Lubelszczyzny w por\u00f3wnaniu do lat 1960ych s\u0105 o jedn\u0105 trzeci\u0105 mniej ludne! Dalej sprawnie funkcjonuj\u0105 i oferuj\u0105 mieszka\u0144com przyzwoit\u0105 jako\u015b\u0107 \u017cycia. Tak jak kiedy\u015b wyludnia\u0142y si\u0119 wsie. Dzi\u015b wyludniaj\u0105 si\u0119 miasteczka. <\/p>\n

Du\u017ce miasta Polski sensownie mog\u0105 si\u0119 sta\u0107 wi\u0119ksze je\u015bli b\u0119d\u0105 lepiej skomunikowane wewn\u0105trz oraz lepiej skomunikowane ze swoim zapleczem. By korzy\u015bci z du\u017cych miast by\u0142y mo\u017cliwie szerokie inwestycje miejskie powinny zwi\u0119ksza\u0107 u\u017cyteczno\u015b\u0107 miast nie tylko dla mieszka\u0144c\u00f3w ich \u015br\u00f3dmie\u015bci ale r\u00f3wnie\u017c dla doje\u017cd\u017caj\u0105cych do pracy z poza centrum oraz przyje\u017cd\u017caj\u0105cych do du\u017cego miasta z poza miasta. <\/p>\n

Rozmiar miast ogranicza zdolno\u015b\u0107 do przemieszczania si\u0119 wewn\u0105trz nich. Od wiek\u00f3w by kra\u0144ce miasta mog\u0142y ze siebie nawzajem korzysta\u0107 potrzebowa\u0142y by\u0107 oddalone od siebie nie wi\u0119cej ni\u017c godzin\u0119 drogi w jedn\u0105 stron\u0119. Przeci\u0119tny pieszy przemieszcza si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 oko\u0142o 5 kilometr\u00f3w na godzin\u0119. Do XVIII wieku powierzchnia funkcjonalnych miast ograniczona by\u0142a do 25 km kwadratowych. Od XIX wieku zmiany w technologii transportu i architekturze miast, w tym zw\u0142aszcza transport szynowy a p\u00f3\u017aniej samochodowy zmniejsza\u0142y koszt transportu ludzi oraz towar\u00f3w i zwi\u0119ksza\u0142y op\u0142acalny rozmiar miast. <\/p>\n

Jest strategicznym priorytetem rozwojowym Polski by nasze najwi\u0119ksze miasta by\u0142y miastami 45 minutowymi! Tak by z dowolnego jednego kra\u0144ca miasta mo\u017cna by\u0142o w tym czasie dojecha\u0107 do drugiego kra\u0144ca. W pa\u0144stwach rozwini\u0119tych tempo przemieszczania si\u0119 w miastach jest o po\u0142ow\u0119 szybsze ni\u017c w miastach pa\u0144stw biednych. Tempo przemieszczania si\u0119 w miastach pa\u0144stw bogatych jest wy\u017csze z powodu lepszej infrastruktury, zw\u0142aszcza g\u0142\u00f3wnych dr\u00f3g oraz mniejszego zag\u0119szczenia ludzi w \u015bcis\u0142ych centrach. W du\u017cych miasta biednych pa\u0144stw ludzie ze wzgl\u0119du na s\u0142aby transport oraz brak skutecznych podatk\u00f3w od nieruchomo\u015bci skupiaj\u0105 si\u0119 w samym centrum. <\/p>\n

Dobre miasta s\u0142u\u017c\u0105 nie tylko mieszka\u0144com ich \u015br\u00f3dmie\u015bci ale r\u00f3wnie\u017c mieszka\u0144com przedmie\u015bci i dalszych miejscowo\u015bci przyje\u017cd\u017caj\u0105cym do pracy, w interesach, po nauk\u0119, leczenie czy rozrywk\u0119. By nasze najwi\u0119ksze miasta mog\u0142y pe\u0142ni\u0107 t\u0119 rol\u0119 konieczne jest eliminowanie w\u0105skich garde\u0142 na trasach wlotowych tych miast. Konieczna w tym celu jest nie tylko inwestycja w infrastruktur\u0119, jak te\u017c zmiana mentalno\u015bci oraz by\u0107 mo\u017ce zmiana przepis\u00f3w i finansowania infrastruktury z poziomu pa\u0144stwa. <\/p>\n

Walka o mieszkanie i mobilno\u015b\u0107 w du\u017cym mie\u015bcie to serce walki o status spo\u0142eczny. W\u0142odarze najwi\u0119kszych miast w interesie swoich wyborc\u00f3w, a na szkod\u0119 u\u017cyteczno\u015bci miast dla wszystkich obywateli ograniczaj\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 zamieszkania i mo\u017cliwo\u015b\u0107 wjechania przyjezdnym z przedmie\u015bci, miasteczek i wsi. <\/p>\n

W centrach du\u017cych miast skoncentrowane s\u0105 publiczne i prywatne us\u0142ugi o du\u017cej warto\u015bci dodanej. W centrach du\u017cych miast znajduj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119bokie rynki pracy z najwi\u0119ksz\u0105 ofert\u0105 ponadprzeci\u0119tnie p\u0142atnych miejsc pracy. Dost\u0119p do nich jest kluczowym wyznacznikiem miejsca na drabinie spo\u0142ecznej. <\/p>\n

W interesie mieszka\u0144ca centrum du\u017cego miasta jest wyd\u0142u\u017ca\u0107 innym dojazd do centrum. A je\u015bli mieszkaniec centrum ju\u017c posiada tam mieszkanie to r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119ksza\u0107 koszt mieszka\u0144 w centrum poprzez ograniczanie ich poda\u017cy. Wyd\u0142u\u017cenie dojazdu do centrum tym z obrze\u017cy, przedmie\u015b\u0107 i okolicznych miasteczek czy wiosek zmniejsza mieszka\u0144cowi centrum liczb\u0119 konkurent\u00f3w do stanowiska pracy i us\u0142ug publicznych tam dost\u0119pnych. Gdy mieszkaniec centrum zablokuje budow\u0119 kolejnego budynku mieszkalnego zwi\u0119kszy warto\u015b\u0107 swojego ju\u017c istniej\u0105cego mieszkania. <\/p>\n

Trudno oczekiwa\u0107, \u017ce prezydenci du\u017cych miast b\u0119d\u0105 bra\u0107 pod uwag\u0119 potrzeby Polak\u00f3w innych ni\u017c swoich wyborc\u00f3w. Dlatego pa\u0144stwo finansuj\u0105c czy wsp\u00f3\u0142finansuj\u0105c inwestycje infrastrukturalne w du\u017cych miastach powinno uzale\u017cnia\u0107 finansowanie miejskiej infrastruktury od dokonania inwestycji zwi\u0119kszaj\u0105cych atrakcyjno\u015b\u0107 dla przyjezdnych, w tym zw\u0142aszcza powi\u0119kszaj\u0105cych przepustowo\u015b\u0107 tras wlotowych i mo\u017cliwo\u015bci przemieszczania si\u0119 po mie\u015bcie dla przyjezdnych. Na przyk\u0142ad wk\u0142ad w finansowanie most\u00f3w czy metra w Warszawie wi\u0105za\u0107 z poszerzeniem wlot\u00f3w do Warszawy. <\/p>\n

W mniejszych miejscowo\u015bciach strategicznym wyzwaniem jest utrzyma\u0107 dost\u0119pno\u015b\u0107 infrastruktury i us\u0142ug w obliczu spadku ludno\u015bci. Depopulacja skutkowa\u0107 b\u0119dzie zmniejszeniem dochod\u00f3w samorz\u0105d\u00f3w i ograniczaniem si\u0119 gmin do \u015bwiadczenia jedynie zada\u0144 obligatoryjnych na coraz s\u0142abszym poziomie co przyspieszy ich depopulacj\u0119. <\/p>\n

Utrzymanie infrastruktury i us\u0142ug publicznych w wyludniaj\u0105cych si\u0119 miejscowo\u015bciach b\u0119dzie coraz dro\u017csze w przeliczeniu na jednego u\u017cytkownika i technicznie trudniejsze. Przyk\u0142adowo wodoci\u0105gi, kanalizacje i oczyszczalnie \u015bciek\u00f3w s\u0105 zoptymalizowane na konkretne przep\u0142ywy. Woda z oczyszczalni do kranu musi dotrze\u0107 w okre\u015blonym czasie by by\u0142a zdatna do spo\u017cycia. Kanalizacja dzia\u0142a prawid\u0142owo przy okre\u015blonym wolumenie \u015bciek\u00f3w. Miasteczka dzi\u015b rozwijaj\u0105ce wodoci\u0105gi i kanalizacj\u0119 do peryferyjnych osiedli i ulic w przysz\u0142o\u015bci coraz cz\u0119\u015bciej b\u0119d\u0105 boryka\u0107 z ich techniczn\u0105 sprawno\u015bci\u0105. <\/p>\n

S\u0105siednie ma\u0142e i wyludniaj\u0105ce si\u0119 miejscowo\u015bci potrzebowa\u0107 b\u0119d\u0105 wsp\u00f3lnie \u015bwiadczy\u0107 wybrane us\u0142ugi publiczne i dowozi\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w np. do wsp\u00f3lnego punktu wydawania dowod\u00f3w osobistych czy lecznicy wsp\u00f3lnej dla dw\u00f3ch czy trzech gmin. Dokonane w ten spos\u00f3b oszcz\u0119dno\u015bci b\u0119d\u0105 mog\u0142y przeznaczy\u0107 na inwestycje zwi\u0119kszaj\u0105ce jako\u015b\u0107 \u017cycia: czyste ulice, zadbane parki i place czy rozrywki i kultur\u0119. <\/p>\n

Coraz cz\u0119\u015bciej realna oferta polityczno-inwestycyjna dla mieszka\u0144c\u00f3w mniejszych miast polega\u0107 b\u0119dzie na podtrzymaniu atrakcyjno\u015bci \u017cycia na miejscu dla nich i stworzeniu szansy, ze ich dzieci i wnuki zamiast za granic\u0119 wyjad\u0105 do du\u017cego miasta w Polsce. <\/p>\n

Koncentracja przestrzenna pozwala zmniejszy\u0107 koszt dystrybucji towar\u00f3w, ludzi i my\u015bli. Du\u017ce g\u0119sto zaludnione miasta s\u0105 bardziej ekologiczne! Naczelnym wyzwaniem polityki przestrzennej Polski jest maksymalnie wyzyska\u0107 korzy\u015bci aglomeracyjne oraz minimalizowa\u0107 negatywne konsekwencje spadku ludno\u015bci wiejskiej i ma\u0142omiasteczkowej. Stworzenie kilku du\u017cych i rosn\u0105cych sprawnie dzia\u0142aj\u0105cych aglomeracji jest warunkiem dalszego rozwoju Polski. <\/p>\n

[Powy\u017cszy tekst ukaza\u0142 si\u0119 w ukaza\u0142 si\u0119 w \u201ePomorskim Thinkletterze\u201d nr 2(17)\/2024 oraz by\u0142 wyg\u0142oszony na r\u00f3\u017cnych konferencjach i seminariach.] <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W du\u017cych miastach \u017cyje i zarabia si\u0119 wi\u0119cej, \u0142atwiej i przyjemniej. Od dw\u00f3ch wiek\u00f3w z intensyfikacj\u0105 kapitalizmu i rewolucji przemys\u0142owej ludzie migruj\u0105 ze wsi do miasteczek, a z miasteczek do miast. Zjawiska te nasilaj\u0105 si\u0119. Urbanizacja b\u0119dzie ros\u0142a i b\u0119dzie oznacza\u0107 wzrost najwi\u0119kszych aglomeracji. Potrzebujemy zaprz\u0105c rosn\u0105c\u0105 urbanizacj\u0119 do rozwoju Polski, mo\u017cliwie chroni\u0105c jako\u015b\u0107 \u017cycia […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,46],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2882","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-gonic-cywilizacyjny-rdzen","7":"category-miasto-dla-kazdego"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2882"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2885,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2882\/revisions\/2885"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}