{"id":2734,"date":"2023-11-11T10:30:08","date_gmt":"2023-11-11T10:30:08","guid":{"rendered":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/?p=2734"},"modified":"2023-11-11T14:58:44","modified_gmt":"2023-11-11T14:58:44","slug":"sytuacja-finansow-publicznych-w-krotkim-okresie-jest-dobra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/2023\/11\/11\/sytuacja-finansow-publicznych-w-krotkim-okresie-jest-dobra\/","title":{"rendered":"Sytuacja finans\u00f3w publicznych w kr\u00f3tkim okresie jest dobra."},"content":{"rendered":"

W d\u0142u\u017cszym wymaga wy\u017cszych podatk\u00f3w, by unikn\u0105\u0107 wzrostu d\u0142ugu. Mamy w 2023 du\u017cy deficyt cykliczny. W 2024 deficyt te\u017c b\u0119dzie du\u017cy, ale prawdopodobnie mniejszy ni\u017c w 2023. Gdy spowalnia dynamika PKB deficyt jest zjawiskiem normalnym.<\/p>\n

Gdybym mia\u0142 snu\u0107 opowie\u015bci grozy bud\u017cetowej da\u0142bym nominalne (w z\u0142otych) dane o deficycie. Np. jak na poni\u017cszym wykresie. Widzisz na tym wykresie deficyt narastaj\u0105co w kolejnych miesi\u0105cach lat 2018-2023. Deficyt w bie\u017c\u0105cym 2023 r. zaznaczy\u0142em kolorem czerwonym:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Ministerstwo Finans\u00f3w, szacunkowe wykonanie bud\u017cetu<\/p>\n

Bardziej miarodajnym jest zobrazowa\u0107 deficyt w proporcji do PKB. W uj\u0119ciu deficyt do PKB taki deficyt jaki jest prognozowany na 2023 i 2024 widywali\u015bmy do\u015b\u0107 regularnie w minionych trzech dekadach:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Ministerstwo Finans\u00f3w, Szacunkowe dane o wykonaniu bud\u017cetu pa\u0144stwa; GUS, PKB, wska\u017aniki makroekonomiczne; IMF, World Economic Outlook October 2023, deficyt w 2023<\/p>\n

Wzrost deficytu przy spowolnieniu gospodarki jakie mamy w 2023 jest normalnym zjawiskiem. Gdy spada dynamika PKB (o\u015b pozioma poni\u017cej) pog\u0142\u0119bia si\u0119 deficyt bud\u017cetu (o\u015b pionowa poni\u017cej):<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Ministerstwo Finans\u00f3w, Szacunkowe dane o wykonaniu bud\u017cetu pa\u0144stwa; GUS, PKB, wska\u017aniki makroekonomiczne; IMF, World Economic Outlook October 2023, deficyt w 2023<\/p>\n

Wi\u0119kszy deficyt w Polsce w 2023 by\u0142 od dawna oczekiwany. Nie jest zaskoczeniem. Poni\u017cej prognoza Komisji Europejskiej z pa\u017adziernika 2022, kt\u00f3ra pokazuje prognozy deficyt\u00f3w dla pa\u0144stw UE na 2023 w proporcji do PKB:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> European Commission, Autumn 2022 Economic Forecast<\/p>\n

O deficycie jest teraz g\u0142o\u015bno bo politycy niebawem rz\u0105dz\u0105cy wygaszaj\u0105 oczekiwania zwi\u0105zane z obietnicami wyborczymi. Rok spowolnienia dynamiki PKB i dwa lata wy\u017cszego deficytu jest normalne i oczekiwane.<\/p>\n

Podobnie z poziomem zad\u0142u\u017cenia Polski. P\u00f3ki co Polska ma \u015brednio-niski d\u0142ug publiczny, kt\u00f3ry w \u015brednim okresie by\u0142 stabilny. Przed COVID d\u0142ug do PKB w Polsce (czerwona linia na wykresie poni\u017cej) wynosi\u0142 47,6%. Na koniec drugiego kwarta\u0142u 2023 d\u0142ug do PKB wynosi\u0142 48,4%. To jest d\u0142ug wzr\u00f3s\u0142 przez minione trzy lata o 0,8 punkty procentowe. W tym samym czasie w UE d\u0142ug do PKB przeci\u0119tnie wzr\u00f3s\u0142 o ponad 4 punkty procentowe:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Eurostat, [GOV_10Q_GGDEBT]<\/p>\n

Relacje d\u0142ugu do PBK w ostatnim czasie stabilizowa\u0142a nam inflacja. Inflacja zwi\u0119ksza nominalne PKB. D\u0142ug pozostaje w starych warto\u015bciach nominalnych. D\u0142ug do PKB spada. Wraz ze spadkiem inflacji ten ogranicznik d\u0142ugu do PKB przestaje dzia\u0142a\u0107.<\/p>\n

Presja na wzrost d\u0142ugu jest o tyle istotna, \u017ce na tle UE w relacji do d\u0142ugu ponosimy jeden z wy\u017cszych koszt\u00f3w zad\u0142u\u017cenia. Poni\u017cej ilustruj\u0119 to zjawisko na przyk\u0142adzie lat 2021 i 2022. Na poni\u017cszych wykresach na poziomej osi widzisz d\u0142ug do PKB, a na pionowej osi widzisz koszt d\u0142ugu publicznego. Wszystkie warto\u015bci daj\u0119 w procentach PKB:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Eurostat, [gov_10dd_edpt1]<\/p>\n

Pa\u0144stwa powy\u017cej niebieskiej linii maj\u0105 relatywnie wysoki koszt finansowania d\u0142ugu w stosunku do jego rozmiaru. Mo\u017cesz zaobserwowa\u0107 to na przyk\u0142adzie Polski i Francji w 2022. Francja ma d\u0142ug publiczny blisko dwa razy wi\u0119kszy od naszego, ale p\u0142aci za ten wy\u017cszy d\u0142ug podobn\u0105 cze\u015b\u0107 swojego PKB co my za nasz ni\u017cszy d\u0142ug.<\/p>\n

Rosn\u0105cy d\u0142ug b\u0119dzie gro\u017any r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce od ko\u0144ca 2021 ro\u015bnie koszt po\u017cyczania przez rz\u0105dy na ca\u0142ym \u015bwiecie. Ten wzrost zobrazowa\u0142em poni\u017cej na wykresie rentowno\u015bci d\u0142ugoterminowych obligacji rz\u0105d\u00f3w pa\u0144stw UE. Przez wiele lat rentowno\u015bci spada\u0142y. W latach 2019-21 by\u0142y bliskie zeru. Obecnie szybko rosn\u0105:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Eurostat [irt_lt_mcby]<\/p>\n

Wieloletnie deficyty w obliczu dro\u017cszego pieni\u0105dza gro\u017c\u0105 skokowym wzrostem d\u0142ugu publicznego. Barier\u0105 wzrostu wydatk\u00f3w dla nowego rz\u0105du nie jest \u201edziura w bud\u017cecie\u201d. Jest ni\u0105 globalny wzrost kosztu pieni\u0105dza.<\/p>\n

Wyzwaniem dla naszych finans\u00f3w publicznych jest jak sfinansowa\u0107 d\u0142ugoterminowe wydatki zbrojeniowe i infrastrukturalne oraz rosn\u0105ce wydatki emerytalne bez podnoszenia d\u0142ugu publicznego. Na szcz\u0119\u015bcie zdaje si\u0119 by\u0107 przestrze\u0144 na zwi\u0119kszenie podatk\u00f3w bez spowalniania wzrostu gospodarczego. Wysoko\u015b\u0107 podatk\u00f3w w Polsce jest \u015brednia.<\/p>\n

Powszechnienie znan\u0105 w\u015br\u00f3d ekonomist\u00f3w prawid\u0142owo\u015bci\u0105 jest, \u017ce przeci\u0119tnie czym bogatszy nar\u00f3d tym przeci\u0119tnie wi\u0119ksz\u0105 proporcj\u0119 PKB zbiera pa\u0144stwo w podatkach:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Timothy Besley, Torsten Persson, Why Do Developing Countries Tax SoLittle? Journal of Economic Perspectives\u2014Volume 28, Number 4\u2014Fall 2014\u2014Pages 99\u2013120<\/p>\n

W Polsce wysoko\u015b\u0107 opodatkowania w relacji do PKB spad\u0142a pod koniec lat 1990ych. Od tego czasu faluje pomi\u0119dzy 37% a 42% PKB. I jest ok. 5 do 6 punkt\u00f3w procentowych poni\u017cej \u015bredniej relacji wysoko\u015bci podatk\u00f3w do PKB w UE:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Eurostat [gov_10a_main]<\/p>\n

Por\u00f3wnanie wysoko\u015bci podatk\u00f3w w Polsce i innych pa\u0144stwach w kolejnych latach mo\u017ce nie by\u0107 miarodajne. Por\u00f3wnujemy gospodarki na r\u00f3\u017cnych etapach rozwoju. Poni\u017cszy wykres daje szanse unikn\u0105\u0107 tego b\u0142\u0119du. Na wykresie poni\u017cej widzisz wysoko\u015b\u0107 podatk\u00f3w jako % PKB dla Polski w 2021 oraz wysoko\u015b\u0107 podatk\u00f3w w kilku wybranych pa\u0144stwach, gdy te pa\u0144stwa mia\u0142y PKB na g\u0142ow\u0119 (po uwzgl\u0119dnieniu warto\u015bci si\u0142y nabywczej) podobny do Polski w 2021:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> OECD, Revenue Statistics; OECD, Annual National Accounts<\/p>\n

Pierwsza po lewej kolumna wykresu powy\u017cej to USA. W USA w roku 1984 PKB na g\u0142ow\u0119 (po uwzgl\u0119dnieniu warto\u015bci nabywczej) by\u0142o podobne do polskiego PKB na g\u0142ow\u0119 z 2021. W 1984 w USA w podatkach zbierano nieco mniej ni\u017c \u0107wier\u0107 PKB. Na drugim ko\u0144cu wykresu pierwsza kolumna po prawej to Szwecja. W 1996 Szwecja osi\u0105gn\u0119\u0142a poziom PKB na g\u0142ow\u0119, kt\u00f3ry Polska mia\u0142a w 2021. W 1996 W Szwecji w podatkach zbierano nieco ponad 45% PKB.<\/p>\n

Na tym tle wysoko\u015b\u0107 opodatkowania w Polsce nie jest tak niska jak w USA czy Wielkiej Brytanii. Nie jest te\u017c tak wysoka jak w pa\u0144stwach skandynawskich czy we Francji. Sugeruje to, \u017ce mo\u017cna podwy\u017cszy\u0107 u nas podatki bez uszczerbku dla dynamiki PKB, tak by utrzyma\u0107 relatywnie niski poziom d\u0142ugu publicznego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W d\u0142u\u017cszym wymaga wy\u017cszych podatk\u00f3w, by unikn\u0105\u0107 wzrostu d\u0142ugu. Mamy w 2023 du\u017cy deficyt cykliczny. W 2024 deficyt te\u017c b\u0119dzie du\u017cy, ale prawdopodobnie mniejszy ni\u017c w 2023. Gdy spowalnia dynamika PKB deficyt jest zjawiskiem normalnym. Gdybym mia\u0142 snu\u0107 opowie\u015bci grozy bud\u017cetowej da\u0142bym nominalne (w z\u0142otych) dane o deficycie. Np. jak na poni\u017cszym wykresie. Widzisz na […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[44,4,20],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2734","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-biezacy-komentarz-gospodarczy","7":"category-ekonomia-polityczna","8":"category-nasz-drogi-dlugu"},"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2734","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2734"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2734\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2749,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2734\/revisions\/2749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2734"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2734"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2734"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}