<\/p>\n
Podsumowanie <\/span><\/strong><\/p>\n Kryzys to dopiero b\u0119dzie. To co widzieli\u015bmy ostatnio to zaledwie kryzysik. USA oraz spora cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata zachodniego jest coraz bardziej zad\u0142u\u017cona. Zad\u0142u\u017cenie to trzeba b\u0119dzie zmniejszy\u0107 obni\u017caj\u0105c standard \u017cycia by wygenerowa\u0107 pieni\u0105dze na sp\u0142at\u0119, odmawiaj\u0105c sp\u0142aty zad\u0142u\u017cenia, lub korzystaj\u0105c z obydwu tych narz\u0119dzi.<\/p>\n Polska cho\u0107 w innej skali ma podobny problem. Od lat 70-ych Polska tak jak USA konsumuje wi\u0119cej ni\u017c wytwarza. Przy okazji kryzysiku uda\u0142o si\u0119 nam <\/span>wywin\u0105\u0107 <\/span>od konsekwencji nadkponsumpcji. Ale za nast\u0119pnym razem b\u0119dzie trudniej powtórzy\u0107 ten numer, zw\u0142aszcza nam. Bo Amerykanie maj\u0105 t\u0119 przewag\u0119, \u017ce rozliczaj\u0105 si\u0119 ze \u015bwiatem w swojej walucie, a w wypadku kryzysu (póki co) kapita\u0142 do nich nap\u0142ywa zamiast wyp\u0142ywa\u0107. My nie mo\u017cemy liczy\u0107 na takie cuda. Wi\u0119c wyci\u0105gnijmy lekcje z kryzysiku zanim, przyjdzie kryzys.<\/span><\/p>\n <\/p>\n Jednak\u017ce by obni\u017cone inwestycje i konsumpcja nie spowodowa\u0142y powa\u017cnej recesji lub nawet depresji w\u0142adze USA oraz innych pa\u0144stw rozwini\u0119tych spadek za\u0142u\u017cenia prywatnego skontrowa\u0142y znacznym wzrostem ju\u017c i tak wysokiego zad\u0142u\u017cenia publicznego. Ten d\u0142ug albo trzeba b\u0119dzie sp\u0142aci\u0107 (podnie\u015b\u0107 podatk i obci\u0105\u0107 wydatki), albo trzeba b\u0119dzie odmówi\u0107 jego sp\u0142aty (obcia\u0107 realizacj\u0119 obiecanych \u015bwiadcze\u0144, zmniejszy\u015b\u0107 inflacj\u0105, lub w ostateczno\u015bci nie sp\u0142aci\u0107). <\/span><\/p>\n Na razie w USA prawica odmawia zgody na podwy\u017cszenie podatków, a lewica odmawia zgody na opanowanie rosn\u0105cych wydatków socjalnych. Zarówno lewica jak i prawica ma nadziej\u0119, \u017ce d\u0142ug stanie si\u0119 za du\u017cy (co kolwiek to znaczy) gdy rz\u0105dzi\u0107 b\u0119dzie druga strona. Wtedy ka\u017cda ze stron dysponuj\u0105c wetem zmusi swych politycznych oponentów do przyj\u0119cia swych postulatów. Ten numer ju\u017c raz si\u0119 uda\u0142. Republikanie za Regana tak zwi\u0119kszyli wydatki, \u017ce Bill Clinton cho\u0107 by\u0142 lewicowy prezydentem musia\u0142 obcina\u0107 wydatki socjalne. To jest do\u015b\u0107 niebezpieczne, bo mog\u0105 si\u0119 tak wzajemnie szanta\u017cowa\u0107, a\u017c nie b\u0119dzie ich sta\u0107 na sp\u0142at\u0119 zad\u0142u\u017cenia. A tym którzy mówi\u0105, \u017ce USA zawsze sp\u0142aca swe zad\u0142u\u017cenie przypominam nie tylko wysok\u0105 inflacj\u0119 w USA prze\u0142omu lat 70-ych i 80-ych, ale równie\u017c to, \u017ce w 1933 Ameryka odmówi\u0142a sp\u0142aty swoich obligacji w z\u0142ocie, cho\u0107 emituj\u0105c je obieca\u0142a tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Ale gdy przysz\u0142o do sp\u0142aty to sp\u0142aca\u0142a je tylko w papierowych dolarach, których warto\u015b\u0107 znacznie spad\u0142a. Nawet wyrok ichniejszego s\u0105du najwyzszego z 1935 pozwalaj\u0105cy odmówi\u0107 sp\u0142aty d\u0142ugu w z\u0142ocie potwierdza, \u017ce de facto<\/em> rz\u0105d ameryka\u0144ski dokona\u0142 zaw\u0142aszczenia prywatnego maj\u0105tku.<\/span><\/p>\n Na razie dzie\u0144 rozliczenia strat z udzielenia nadmiernej ilo\u015bci kredytów odsuni\u0119to w czasie bezprecedensow\u0105 interewncj\u0105 w gospodark\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na tworzeniu nie widzianych do tej pory ilo\u015bci pieni\u0105dza.<\/span><\/span> Ale rozliczenie nadejdzie wcze\u015bniej, czy pó\u017aniej, bo nie usuni\u0119to przyczyn le\u017c\u0105cych u jego podstaw: nadmiernego zad\u0142u\u017cenia, oraz strat wynikaj\u0105cych z niesp\u0142acenia tego nadmiernego zad\u0142u\u017cenia.<\/p>\n Jaki wniosek dla nas? <\/span><\/p>\n Po pierwsze<\/strong>, kryzys to dopiero b\u0119dzie, bo dolegliwo\u015bci spowodowane p\u0119kni\u0119ciem jednek banki u\u015bmierzono pompuj\u0105c nast\u0119pn\u0105 jeszcze wi\u0119ksz\u0105. Ta obecna ba\u0144ka te\u017c p\u0119knie. Co prawda czeka nasz teraz okres ponadprzeci\u0119tnego wzrostu. Po kryzysach zarówno gospodarki jak i gie\u0142dy rosn\u0105 zazwyczaj szybciej ni\u017c przeci\u0119tnie. Zdziwieni zw\u0142aszcza b\u0119d\u0105 ekonomi\u015bci, którzy maj\u0105 tendencj\u0119 do niedoszacowania odbicia si\u0119 gospodarki po kryzysie, a wraz z nimi wszyscy, którzy zbyt uwa\u017cnie ich s\u0142uchaj\u0105. Po drugie<\/strong>, jednak porecesyjny wzrost wobec konieczno\u015bci odbudowania kapita\u0142ów przez banki, konieczno\u015bci zmniejszaniu zad\u0142u\u017cenia przez konsumentów i firmy \u015bwiata rozwini\u0119tego przy rosn\u0105cym zad\u0142u\u017ceniu publicznym b\u0119dzie móg\u0142 w ka\u017cdej chwili si\u0119 odwróci\u0107. <\/span><\/span><\/p>\n Po trzecie,<\/strong> mieli\u015bmy cholerne szcz\u0119\u015bcie. To, \u017ce za walut\u0119 mieli\u015bmy z\u0142otego, a jego warto\u015b\u0107 spad\u0142a o jak\u0105\u015b 1\/3 pozwoli\u0142o naszym firmom zwi\u0119kszy\u0107 eksport nawet w obliczu kryzysu,. To \u017ce jeste\u015bmy w UE wi\u0119c pieni\u0105dze pompowane w gospodarki przez zachodnie rz\u0105dy przelewa\u0142y si\u0119 do naszej gospodarki, to \u017ce minister finansów a potem prezez NBP Leszek Balcerowicz ustanowi\u0142 zamordystyczny sposób regulowania polskich banków wszystko wysz\u0142o nam na zdrowie. <\/span><\/p>\n <\/span> <\/p>\n Ale jak d\u0142ugo mo\u017cemy igra\u0107 ze szcz\u0119\u015bciem konsumuj\u0105c wi\u0119cej ni\u017c zarabiamy…? Jako pa\u0144stwo powinni\u015bmy natychmiast ograniczy\u0107 nasze zad\u0142u\u017cenie. To oczywi\u015bcie si\u0119 nie stanie, bo podobnie jak w USA prawica nie pozwoli podwy\u017cszy\u0107 podatków, a lewica nie pozwoli ograniczy\u0107 wydatków na socjal. Wi\u0119c jedyne co pozosta\u0142o to samemu ograniczy\u0107 sw\u0105 konsumpcj\u0119 i budowa\u0107 rezerwy na kryzys. <\/p>\n Inne wpisy w cyklu "Lekcje z Krysysiku": <\/span><\/p>\n
<\/span><\/p>\n
<\/span><\/p>\n