(ii) brak spo\u0142ecznego przywi\u0105zania do stabilnego pieni\u0105dza oraz, ale o tym kiedy indziej<\/div>\n
(iii) niska zdolno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych pa\u0144stw do zarz\u0105dzania zobowi\u0105zaniami d\u0142ugoterminowymi i warunkowymi.<\/div>\n
Nie jest problemem, \u017ce polska definicja d\u0142ugu i deficytu nie odzwierciedla ca\u0142o\u015bci narastania zad\u0142u\u017cenia. Je\u015bli potrzebujesz pe\u0142niejszy obraz to masz \u0142atwo dost\u0119pne pe\u0142niejsze miary d\u0142ugu i deficytu w Eurostat.<\/p>\n
Problem jest w tym, i\u017c w\u0142adza ustawodawcza w naszym ustroju nie stanowi przeciwwagi dla w\u0142adzy wykonawczej. Bud\u017cet w Polsce nie jest mechanizmem kontroli w\u0142adzy wykonawczej!<\/p>\n
Zagro\u017ceniem dla stabilno\u015bci finans\u00f3w publicznych jest nasza konstytucja, kt\u00f3ra daje nam rz\u0105doparlament. Dop\u00f3ki jest w Polsce rz\u0105dz\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107, dop\u00f3ty ka\u017cdy bud\u017cet b\u0119dzie uchwalony. Partyjni podw\u0142adni z \u0142aw sejmowych nie zag\u0142osuj\u0105 przeciw bud\u017cetowi swoich partyjnych zwierzchnik\u00f3w z \u0142aw rz\u0105dowych. Wszystko jedno czy rz\u0105dzi PiS, PO czy jeszcze kto\u015b inny. Pos\u0142owie gdy dostan\u0105 takie polecenie to g\u0142osowaniem znios\u0105 ka\u017cde ustawowe ograniczenie wydatk\u00f3w, a d\u0142ug na potrzeby konstytucji uznaj\u0105 g\u0142osowaniem za \u201enie d\u0142ug\u201d. W minionej p\u00f3\u0142tora dekadzie robili to wielokrotnie.<\/p>\n
Rz\u0105d SLD by\u0142 ostatnim, kt\u00f3ry powa\u017cnie traktowa\u0142 ustawowe ograniczenia zad\u0142u\u017cenia. Dryf lub jak kto woli kurs na wy\u017csze zad\u0142u\u017cenie sektora publicznego rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wraz z rozbiorami OFE oraz wprowadzeniem stabilizuj\u0105cej regu\u0142y wydatkowej. Wprowadzenie nowej regu\u0142y wydatkowej w miejsce poprzedniej regu\u0142y pozwoli\u0142o PO przej\u015bciowo zwi\u0119kszy\u0107 deficyt. Regu\u0142y, kt\u00f3re mo\u017cna znie\u015b\u0107 gdy mia\u0142y w\u0142a\u015bnie zadzia\u0142a\u0107 przestaj\u0105 by\u0107 regu\u0142ami. Regu\u0142y wprowadzone w ich miejsce nie s\u0105 ju\u017c wiarygodne.<\/p>\n
PO t\u0142umaczy\u0142a si\u0119 tym, \u017ce zastosowanie w\u00f3wczas obowi\u0105zuj\u0105cej regu\u0142y wydatkowej wymagaj\u0105cej hamowania wydatk\u00f3w podczas kryzysu pog\u0142\u0119bi\u0142oby spowolnienie gospodarcze. Tak pog\u0142\u0119bi\u0142oby. Dlatego zanim pojawi\u0142 si\u0119 szok w postaci kryzysu 2008 roku nale\u017ca\u0142o prowadzi\u0107 konserwatywn\u0105 polityk\u0119 finansow\u0105 \u2013 odpowiedni\u0105 do obowi\u0105zuj\u0105cej w\u00f3wczas regu\u0142y ostro\u017cno\u015bciowej.<\/p>\n
\u0141ami\u0105c obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 regu\u0142\u0119 PO wybi\u0142o nas ze \u015bcie\u017cki na p\u00f3\u0142nocno europejski model finans\u00f3w publicznych i skierowa\u0142o ku po\u0142udniowo europejskiemu zarzadzaniu finansami publicznymi. Gdy PO, kt\u00f3ra z racji funkcji w przestrzeni publicznej i g\u0142oszonych pogl\u0105d\u00f3w powinna by\u0142a by\u0107 kap\u0142anem konserwatywnej polityki finansowej i stabilnego z\u0142otego z\u0142ama\u0142a tabu \u2013 tabu przesta\u0142o obowi\u0105zywa\u0107. Partia, kt\u00f3ra podawa\u0142a si\u0119 i uchodzi\u0142a za liberaln\u0105 zmienia\u0142a regu\u0142y by zwi\u0119ksza\u0107 deficyt. Trudno oczekiwa\u0107, \u017ce partie o zapatrywaniach socjalnych b\u0119d\u0105 prowadzi\u0107 liberaln\u0105 polityk\u0119 bud\u017cetow\u0105.<\/p>\n
Jednak najg\u0142\u0119bszym \u017ar\u00f3d\u0142em zagro\u017cenia dla naszych finans\u00f3w publicznych jest brak spo\u0142ecznego zakorzenienia oczekiwa\u0144 co do stabilno\u015bci finans\u00f3w publicznych i warto\u015bci z\u0142otego. Jeste\u015bmy narodem, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 rekordow\u0105 liczb\u0119 czterech hiperinflacji: 1923-24, 1940, 1944, 1989-90. Ale nie wida\u0107 by te prze\u017cycia zwi\u0119kszy\u0142y nasze zapotrzebowanie na stabiln\u0105 rodzim\u0105 walut\u0119.<\/p>\n
P\u00f3\u0142torej dekady temu rozpocz\u0119li\u015bmy stopniowe odej\u015bcie od \u201ep\u00f3\u0142nocnego\u201d modelu finans\u00f3w publicznych i przechodzimy na \u201epo\u0142udniowy\u201d. D\u0142ug publiczny zacz\u0119to chowa\u0107 w Krajowym Fundusz Drogowym, subkontach w ZUS itd. Nie wywo\u0142a\u0142o to ostrej reakcji politycznej Polak\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce jako spo\u0142ecze\u0144stwo na dorobku nie mamy wielkich oszcz\u0119dno\u015bci podlegaj\u0105cych erozji przy skoku inflacji. By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce nasz sektor finansowy nie ma ani wystarczaj\u0105cego interesu ani mo\u017cliwo\u015bci by lobbowa\u0107 za stabilno\u015bci\u0105 z\u0142otego.<\/p>\n
Od p\u00f3\u0142torej dekady p\u00f3\u0142nocnoeuropejski model zarz\u0105dzania polskimi finansami publicznymi ugruntowany podczas stabilizacji gospodarki na pocz\u0105tku lat 1990ych i wzmocniony rozwi\u0105zaniami instytucjonalnymi typu zapisy o finansach publicznych w konstytucji czy spos\u00f3b ukonstytuowania naszego banku centralnego s\u0142abnie.<\/p>\n
Czym by\u0142 ten model? Politycy w ca\u0142ej Europie, jak to politycy wsz\u0119dzie obiecuj\u0105 wi\u0119cej ni\u017c mog\u0105 sfinansowa\u0107 z podatk\u00f3w. Ale mamy w Europie r\u00f3\u017cne tradycje radzenia sobie z nadmiernie kosztownymi obietnicami. Na po\u0142udniu Europy, gdy politycy nie mog\u0105 sfinansowa\u0107 obietnic opodatkowuj\u0105 obywateli ukrytym podatkiem inflacyjnym. Nikogo to nie dziwi i za bardzo nie oburza. Na p\u00f3\u0142nocy gdy koszt obietnic zaczyna przekracza\u0107 zdolno\u015bci finansowe pa\u0144stwa to politycy s\u0105 w stanie wyegzekwowa\u0107 ci\u0119cia wydatk\u00f3w, podnoszenie podatk\u00f3w oraz dyscyplin\u0119 p\u0142acow\u0105.<\/p>\n
Trudno dowodzi\u0107, \u017ce jeden model jest uniwersalnie lepszy od drugiego. Niemcy s\u0105 co prawda bogatsze od W\u0142och, ale trudno przekonywuj\u0105co dowodzi\u0107 i\u017c stabilna Deutsch Marka by\u0142a podstaw\u0105 niemieckiego sukcesu gospodarczego. Zar\u00f3wno Niemcy jak i W\u0142ochy s\u0105 maj\u0119tnymi spo\u0142ecze\u0144stwami. A prawdopodobnie wa\u017cniejsze od szukania przewag jednego modelu nad drugim jest zrozumienie warunk\u00f3w spo\u0142eczno-politycznych w kt\u00f3rych lepiej dzia\u0142aj\u0105. Dla W\u0142och\u00f3w ich model przesta\u0142 dzia\u0142a\u0107 \u2013 bo wchodz\u0105c do Euro, kt\u00f3re jest z porz\u0105dku p\u00f3\u0142nocno europejskiego nie dostosowali reszty swoich instytucji spo\u0142eczno-gospodarczych jak polityki bud\u017cetowej, sposobu ustalania p\u0142ac, kodeksu pracy, itp.<\/p>\n
Cho\u0107 model p\u00f3\u0142nocno europejski wydaje si\u0119 by\u0107 lepiej dostosowany do polskich uwarunkowa\u0144 przej\u015bcie na model po\u0142udniowy nie musi oznacza\u0107 katastrofy. Je\u015bli jednak chcieliby\u015bmy spr\u00f3bowa\u0107 przywr\u00f3ci\u0107 \u201ep\u00f3\u0142nocny\u201d model finans\u00f3w publicznych jedyn\u0105 innowacj\u0105 instytucjonaln\u0105, kt\u00f3ra by\u0107 mo\u017ce zmniejszy \u0142atwo\u015b\u0107 zwi\u0119kszania deficyt\u00f3w i d\u0142ugu jest przej\u015bcie na wybory wi\u0119kszo\u015bciowe do parlamentu oraz przekazanie pe\u0142ni w\u0142adzy wykonawczej w r\u0119ce prezydenta wybieranego w wyborach powszechnych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W najnowszym Panelu Ekonomist\u00f3w Polskich zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107, bo a\u017c 86% panelist\u00f3w odpowiedzia\u0142a, i\u017c \u201eRosn\u0105cy procent wydatk\u00f3w publicznych poza bud\u017cetem zatwierdzanym przez Sejm jest zagro\u017ceniem dla finans\u00f3w publicznych.\u201d:<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,12,15,20],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2481","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-ekonomia-polityczna","7":"category-europa-ale-jaka","8":"category-gonic-cywilizacyjny-rdzen","9":"category-nasz-drogi-dlugu"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2481"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2779,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2481\/revisions\/2779"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/dlugpubliczny78.jpg\")
<\/p>\n