– poddanie w\u0142adzy prawu, <\/strong> kr\u00f3l czy rz\u0105dz\u0105ca partia nie tworzy ju\u017c zasad na bie\u017c\u0105co, tak jak im pasuje, rz\u0105dz\u0105cy s\u0105 zobowi\u0105zani dzia\u0142a\u0107 na podstawie i w granicach prawa, <\/p>\n<\/p><\/div>\n – prawo egzekwowane w spos\u00f3b r\u00f3wny wobec wszystkich, w tym wobec elit, <\/strong> nie ma, a przynajmniej nie powinno by\u0107, r\u00f3wnych i r\u00f3wniejszych, <\/p>\n<\/div>\n – przewidywalne i sprawne orzekanie przez niezale\u017cnych s\u0119dzi\u00f3w, <\/strong> spor\u00f3w ju\u017c nie rozstrzygaj\u0105 ludzie kr\u00f3la wedle jego wskaz\u00f3wek, a niezale\u017cni s\u0119dziowie, kt\u00f3rzy daj\u0105 wyroki w mo\u017cliwie kr\u00f3tkim czasie, <\/p>\n<\/div>\n – znane prawa i zmieniane wedle uzgodnionego sposobu, <\/strong> by obywatel m\u00f3g\u0142 przestrzega\u0107 normy musi ona by\u0107 publicznie znana, a zmiany prawa podejmowane w spos\u00f3b uzgodniony przez wsp\u00f3lnot\u0119,<\/p>\n<\/div>\n – sprawnie egzekwowane \u0142ad i bezpiecze\u0144stwo, <\/strong> s\u0119dziowie nie musz\u0105 si\u0119 ba\u0107 o swoje bezpiecze\u0144stwo, gdy orzekaj\u0105, a obywatel mo\u017ce bezpiecznie p\u0119dzi\u0107 sw\u00f3j \u017cywot.<\/p>\n<\/div>\n W ka\u017cdym spo\u0142ecze\u0144stwie rz\u0105dy prawa konfigurowane s\u0105 inaczej. Inny rozk\u0142ady si\u0142y spo\u0142ecznych, inne tradycje i warunki kszta\u0142tuj\u0105, a z czasem zmieniaj\u0105 idea\u0142 rz\u0105d\u00f3w prawa. <\/p>\n USA uznaj\u0105ce siebie samych za wzorzec rz\u0105d\u00f3w prawa, do po\u0142owy lat 60ych XX wieku dopuszcza\u0142y gorsze traktowanie czarnych mieszka\u0144c\u00f3w w literze prawa! W wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw zachodu do instytucji wsp\u00f3\u0142tworz\u0105cych rz\u0105dy prawa, zalicza si\u0119 dzi\u015b pomoc prawn\u0105 dla ubogich, by prawo by\u0142o wobec wszystkich egzekwowane faktycznie r\u00f3wno. Ale w wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw zachodu, do lat 60ych ubieg\u0142ego wieku, pomoc prawna dla ubogich by\u0142a albo nieistniej\u0105ca jak w USA, albo sk\u0105pa i s\u0142abo dost\u0119pna jak w wi\u0119kszo\u015bci Europy zachodniej. <\/p>\n Rz\u0105dy prawa to zjawisko szersze i bardziej skomplikowane ni\u017c same tylko s\u0105dy i s\u0119dziowie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli nie b\u0119dzie mia\u0142a bezpo\u015brednio doczynienia z s\u0105dami. O wiele cz\u0119\u015bciej poczucie rz\u0105d\u00f3w praw czy bezprawia obywatele wynios\u0105 z kontakt\u00f3w z policj\u0105. Mog\u0105 je straci\u0107, gdy policjant podepcze ich prawa lub nie b\u0119dzie chcia\u0142 ich chroni\u0107, np. olewaj\u0105c zg\u0142oszenia o przest\u0119pczo\u015bci. Mog\u0105 je zyska\u0107, gdy policjant, stanowczo, spokojnie, adekwatnie do sytuacji b\u0119dzie egzekwowa\u0107 znane wszystkim i szanowane przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 prawo. <\/p>\n Napi\u0119cie i pewna wymienno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi instytucjami wsp\u00f3\u0142tworz\u0105cymi rz\u0105dy prawa s\u0105 norm\u0105. W skrajnym przypadku tam gdzie zanika bezpiecze\u0144stwo na ulicy i w domu, obywatele naturalnie b\u0119d\u0105 sk\u0142onni akceptowa\u0107 tward\u0105 r\u0119k\u0119 str\u00f3\u017c\u00f3w prawa, bez zbytniego ogl\u0105dania si\u0119 na s\u0119dzi\u00f3w czy r\u00f3wne egzekwowanie regu\u0142 wobec wszystkich. Dominuj\u0105c\u0105 potrzeb\u0105 b\u0119dzie eliminacja \u017ar\u00f3de\u0142 zagro\u017cenia. Ameryka po\u0142udniowa jest klasycznym przypadkiem, gdzie niesprawiedliwo\u015b\u0107 tworzy partyzantki, partyzantka obni\u017ca poczucie bezpiecze\u0144stwa, a wojna domowa tworzy popyt na rz\u0105dy, twardej r\u0119ki, kt\u00f3re zaprowadz\u0105 porz\u0105dek. Podobnie wiele pa\u0144stw zachodu, w ostatnich latach, w obliczu wzrostu zagro\u017cenia terrorystycznego zwi\u0119kszy\u0142o uprawnienia policji, a zmniejszy\u0142o w\u0142adze s\u0119dzi\u00f3w w decydowaniu o aresztowaniu, pods\u0142uchach czy przeszukaniu pomieszcze\u0144. <\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/judiciary60.jpg\")
<\/p>\n