“Ka\u017cdy mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 ka\u017cdemu sprzeda\u017cy”, nie jest wolno\u015bci\u0105, a zach\u0119t\u0105 do ograniczania wolno\u015bci. Czasem ograniczenie sprzeda\u017cy ze wzgl\u0119du na osob\u0119 kupuj\u0105cego mo\u017ce by\u0107 uzasadnione. Ale potrzebne s\u0105 jasne dla wszystkich zasady. Rrzekomo wolno\u015bciowe argumenty, o tym, \u017ce ka\u017cdy sprzedawca, powinien mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107, odm\u00f3wi\u0107 ka\u017cdemu klientowi sprzeda\u017cy wedle w\u0142asnego widzimisi\u0119, bo albo rynek spowoduje, \u017ce nie b\u0119dzie si\u0119 op\u0142aca\u0142o dyskryminowa\u0107, albo, \u017ce bojkot konsumencki wyeliminuje dyskryminacje, s\u0105 nieprzemy\u015blane i oderwane od rzeczywisto\u015bci. Poni\u017cej kilka pomys\u0142\u00f3w na zasady wytyczaj\u0105ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 odm\u00f3wienia sprzeda\u017cy. <\/p>\n
<\/p>\n
Zacznijmy od przypadk\u00f3w naj\u0142atwiejszych. S\u0105 sytuacje, gdy sprzeda\u017c obiektywnie nie mo\u017ce mie\u0107 miejsca. <\/strong> Ginekolog ani po\u0142o\u017cna nie obs\u0142u\u017c\u0105 faceta. To jest, ginekolog nie b\u0119dzie leczy\u0142 ginekologicznie facet\u00f3w. Ale, gdy spotka faceta trac\u0105cego \u015bwiadomo\u015b\u0107 mo\u017ce zmierzy\u0107 mu puls, czy prowadzi\u0107 sztuczne oddychanie, bo o tym jako lekarz powinien mie\u0107 poj\u0119cie. Podobnie z np. psychoterapeut\u0105, kt\u00f3ry zajmuje si\u0119 terapi\u0105 dzieci. Trudno, wymaga\u0107, \u017ceby \u015bwiadczy\u0142 us\u0142ug\u0119, np. psychoterapi\u0119 doros\u0142ych, do kt\u00f3rej nie czuje si\u0119 kompetentny. <\/p>\n Sp\u00f3\u0142ki b\u0119d\u0105ce we w\u0142ano\u015bci sektora publicznego <\/strong> powinny obs\u0142ugiwa\u0107 ka\u017cdego obywatela. Po\u0142\u0105czzenie w\u0142adzy politycznej i rynkowej to niebezpieczna kombinacja i powinna podlega\u0107 szceg\u00f3lnym obostrzeniom. Ponadto sp\u00f3\u0142ki sektora ublicznego nale\u017c\u0105 do wszystkich obywateli i wszystkich powinny obs\u0142ugiwa\u0107. Tylko w\u0142a\u015bciciele prywatnych firm mog\u0105 decydowa\u0107 o odm\u00f3wieniu sprzeda\u017cy. <\/p>\n Nie powinny\u015bmy m\u00f3c odm\u00f3wi\u0107 sprzeda\u017cy us\u0142ugi\/produktu od, kt\u00f3rej zale\u017cy \u017cycie lub zdrowie, a kt\u00f3ry mamy w regularnej sprzeda\u017cy. <\/strong> Aptekarz powinien sprzedawa\u0107 leki ka\u017cdemu. Schronisko w mro\u017an\u0105 zim\u0119 daleko od innych schronisk powinno przyjmowa\u0107 ka\u017cdego wycie\u0144czonego wycieczkowicza. Stra\u017cacy OSP, gasi\u0107 ka\u017cdy po\u017car do kt\u00f3rego przyjad\u0105, a nie tylko u tych, kt\u00f3rych lubi\u0105. <\/p>\n Firmy, kt\u00f3re maj\u0105 siln\u0105 pozycj\u0119 rynkow\u0105, <\/strong> np. s\u0105 faktycznym monopolist\u0105 na danym rynku powinny obs\u0142ugiwa\u0107 ka\u017cdego. Na przyk\u0142ad firmy energetyczne i wodoci\u0105gi. <\/p>\n Sprzedawcy us\u0142ug czy produkt\u00f3w, standardowych i masowo dostarczanych, powinni sprzedawa\u0107 ka\u017cdemu. <\/strong> Na przyk\u0142ad piekarz sprzedaj\u0105cy bu\u0142ki i chleb. Bo sprzeda\u017c ka\u017cdemu nie obci\u0105\u017ca ich jako\u015b bardzo, a odmowa mo\u017ce zanadto komplikowa\u0107 \u017cycie wsp\u00f3\u0142obywatelom. <\/p>\n Poniewa\u017c nie mo\u017cna przymusza\u0107 do wypowiedzi, na kt\u00f3re ludzie nie maj\u0105 ochoty, <\/strong> to produkty czy us\u0142ugi zawieraj\u0105cych znaczny element ekspresji tw\u00f3rczej i sprzedawane w spos\u00f3b zindywidualizowany, nale\u017c traktowa\u0107 odwrotnie ni\u017c sprzeda\u017c standardowych produkt\u00f3w i us\u0142ug b\u0119d\u0105cych w masowej sprzeda\u017cy. Trudno oczekiwa\u0107 od poety czy dramaturga o zapatrywaniach narodowo-katolickich, by napisa\u0142 sztuk\u0119 chwal\u0105c\u0105 postmodernizm czy ruch LGTB. <\/p>\n W USA maj\u0105 spraw\u0119 cukiernika, kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 udekorowania tortu na \u015blub homoseksualist\u00f3w. Na razie ameryka\u0144ski s\u0105d najwy\u017cszy wyrokuj\u0105c w sprawie drukarza omin\u0105\u0142 meritum sporu i rozstrzygn\u0105\u0142 na podstawie nieprzychylnego nastawianie do piekarza organu, kt\u00f3ry go ukara\u0142. Ja bym powiedzia\u0142, \u017ce mo\u017ce by\u0142 tam element osobistej tw\u00f3rczej ekspresji daj\u0105cy prawo odmowy sprzeda\u017cy w\u0142asnor\u0119cznie udekorowanego tortu. Na podobnej zasadzie trudno oczekiwa\u0107 od cukiernika nielubi\u0105cego nazist\u00f3w, \u017ceby mia\u0142 obowi\u0105zek wyprodukowa\u0107 tort ze swastyk\u0105. <\/p>\n W Polsce mamy spraw\u0119 drukarza. Je\u015bli drukarz tylko przyjmuje plik do druku, wrzuca w komputer i drukuje, to powinien mie\u0107 obowi\u0105zek przyj\u0105\u0107 ka\u017cde zlecenie. Je\u015bli natomiast drukarz sam, bierze udzia\u0142 w graficznej aran\u017cacji dzie\u0142a to powinien mie\u0107 prawo odm\u00f3wi\u0107 druku. <\/p>\n Znajomi wolno\u015bciowcy twierdz\u0105 pomimo powy\u017cszych argument\u00f3w, \u017ce ka\u017cdy sprzedawca powinien mie\u0107 prawo odm\u00f3wi\u0107 dowolnemu klientowi, sprzeda\u017cy dowolnego produktu czy us\u0142ugi. S\u0105 w b\u0142\u0119dzie. B\u0142\u0105dz\u0105 w podnoszonych argumentach o tym, \u017ce <\/p>\n <\/p>\n Op\u0142acalno\u015b\u0107 czy nieop\u0142acalno\u015b\u0107 dyskryminacji zale\u017cy od proporcji klient\u00f3w za i przeciw dyskryminacji oraz sumy, kt\u00f3ra dana grupa klient\u00f3w mo\u017ce wyda\u0107 u sprzedawcy. Raczej b\u0119dzie tak, \u017ce czym mniejsza i biedniejsza grupa, tym jej dyskryminacja bardziej prawdopodobna. <\/p>\n Podobnie z bojkotem konsumenckim. Je\u015bli bojkotuj\u0105cych b\u0119dzie za ma\u0142o lub wydawa\u0107 b\u0119d\u0105 za ma\u0142o, nie zmieni\u0105 poczyna\u0144 sprzedawcy, a mog\u0119 uruchomi\u0107 kontrbojkot, tj. zakupy wspieraj\u0105ce przez klient\u00f3w wspieraj\u0105cych dyskryminacj\u0119, kt\u00f3re zwi\u0119ksz\u0105 dochodowo\u015b\u0107 dyskryminuj\u0105cego sprzedawcy. <\/p>\n Jest bardzo mo\u017cliwe, \u017ce wolna wymiana zbli\u017ca ludzi. Sprzedawca i klient, nawet je\u015bli si\u0119 nie lubi\u0105, ale regularnie dokonuj\u0105 transakcji, mog\u0105 z czasem si\u0119 pozna\u0107, oswoi\u0107, a by\u0107 mo\u017ce i polubi\u0107. Na oddzia\u0142ywanie takiego mechanizmu wskazywa\u0142yby lepsze stosunki pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi grupami, w spo\u0142ecze\u0144stwach o gospodarkach bardziej liberalnych. Ale cywilizowanie poprzez handel, nie jest argumentem, za prawem do wybi\u00f3rczego odmawiania \u015bwiadczenia sprzeda\u017cy. <\/p>\n Rozumiem, \u017ce lewackie pr\u00f3by przymuszania do sprzedawania oraz zakazywania sprzedawania r\u00f3\u017cnych produkt\u00f3w, rodz\u0105 pokus\u0119 stani\u0119cia na stanowisku: m\u00f3j kram, a ja jego Pan. Ale umawianie si\u0119 na szkodzenie innym, nie jest wolno\u015bci\u0105. Jest spiskiem przeciw wsp\u00f3\u0142obywatelom. Tam gdzie szkoda, z odmowy sprzeda\u017cy b\u0119dzie wystarczaj\u0105co wysoka, jak w opisanych powy\u017cej przyk\u0142adach, tam spo\u0142eczno\u015b\u0107 ma prawo zabroni\u0107 szkodzenia. W imi\u0119 wolno\u015bci w\u0142a\u015bnie. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" “Ka\u017cdy mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 ka\u017cdemu sprzeda\u017cy”, nie jest wolno\u015bci\u0105, a zach\u0119t\u0105 do ograniczania wolno\u015bci. Czasem ograniczenie sprzeda\u017cy ze wzgl\u0119du na osob\u0119 kupuj\u0105cego mo\u017ce by\u0107 uzasadnione. Ale potrzebne s\u0105 jasne dla wszystkich zasady. Rrzekomo wolno\u015bciowe argumenty, o tym, \u017ce ka\u017cdy sprzedawca, powinien mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107, odm\u00f3wi\u0107 ka\u017cdemu klientowi sprzeda\u017cy wedle w\u0142asnego widzimisi\u0119, bo albo rynek spowoduje, \u017ce nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40,7],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1986","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-wolnosc-obyczajowa","7":"category-wolnosc-slowa"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1986"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1986\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1990,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1986\/revisions\/1990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}