{"id":1918,"date":"2018-03-13T16:14:32","date_gmt":"2018-03-13T16:14:32","guid":{"rendered":"http:\/\/dobrowol.org\/blog\/?p=1918"},"modified":"2018-03-14T07:08:19","modified_gmt":"2018-03-14T07:08:19","slug":"niska-legitymizacja-wladzy-sedziowskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/2018\/03\/13\/niska-legitymizacja-wladzy-sedziowskiej\/","title":{"rendered":"Niska legitymizacja w\u0142adzy s\u0119dziowskiej"},"content":{"rendered":"

Trudno sprowadzi\u0107 legitymizacj\u0119 kt\u00f3rejkolwiek w\u0142adzy, do jednej liczby czy sonda\u017cowej odpowiedzi na jedno pytanie. Lecz nie mo\u017cna nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce trwale niskie zaufanie do s\u0119dzi\u00f3w w Polsce jest praprzyczyn\u0105 obecnych pr\u00f3b poddania s\u0119dzi\u00f3w wi\u0119kszej kontroli pozosta\u0142ych w\u0142adz. <\/p>\n

<\/p>\n

Na swoje obecne k\u0142opoty s\u0119dziowie pracowali ca\u0142e dekady. Odwr\u00f3cenie si\u0119 Polak\u00f3w od s\u0119dzi\u00f3w nast\u0105pi\u0142o jeszcze w latach 90ych. Niska ocena presti\u017cu s\u0119dzi\u00f3w przez wyborc\u00f3w (patrz wykres poni\u017cej) od lat powoduje polityczne \u017c\u0105dania wi\u0119kszego rygoryzmu w dyscyplinowaniu s\u0119dzi\u00f3w. Od roku 1997, znacznie pogorszy\u0142a si\u0119 opinia o s\u0105dach, pozytywne opinie (zielone linie) spad\u0142y do oko\u0142o 30% , a negatywne opinie (czerwone linie) utrzymuj\u0105 si\u0119 na poziomie 40-50%, okresowo si\u0119gaj\u0105c nawet 60%: <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> CBOS <\/p>\n

tu link do pliku z danymi <\/a> z powyzszego wykresu<\/p>\n

Do 1997 CBOS pyta\u0142 jak dobrze dana instytucja w tym wypadku s\u0105dy “s\u0142u\u017cy spo\u0142ecze\u0144stwu”. Takie sformu\u0142owanie zawiera\u0142o ocen\u0119 o potrzeb\u0119 istnienie danej instytucji. Od 1997 CBS pyta “jak Pan(i) ocenia dzia\u0142alno\u015b\u0107” konkretnej instytucji. Przez 1997 zadawano obydwa pytania, wi\u0119c na wykresie r\u00f3wnolegle pojawiaj\u0105 si\u0119 dwie zielone i dwie czerwone linie. <\/p>\n

Pr\u00f3by w\u0142adzy wykonawczej, by co\u015b zrobi\u0107 z s\u0119dziami, w obliczu spadku oceny s\u0119dzi\u00f3w przez obywateli w demokracji s\u0105 naturalne. \u017baden polityk, a zw\u0142aszcza minister sprawiedliwo\u015bci nie mo\u017ce sobie pozwoli\u0107, by nie reagowa\u0107, na zapotrzebowanie obywateli na napraw\u0119 s\u0105d\u00f3w. <\/p>\n

Te pr\u00f3by nie zawsze ko\u0144cz\u0105 si\u0119 dobrze dla w\u0142adzy wykonawczej. Gdy poprzedni rz\u0105d PiS po 2005 usi\u0142owa\u0142 co\u015b zrobi\u0107 z s\u0105dami, poparcie dla s\u0119dzi\u00f3w gwa\u0142townie wzros\u0142o. Po oddaniu w\u0142adzy, przez PiS ocena s\u0119dzi\u00f3w znowu si\u0119 pogorszy\u0142a. Ale, cho\u0107 nadal niska, pozosta\u0142a znacznie lepsza, ni\u017c przed pierwszym doj\u015bciem PiS do w\u0142adzy. <\/p>\n

Jeszcze wyra\u017aniej wp\u0142yw cyklu politycznego na ocen\u0119 w\u0142adzy s\u0105downiczej wida\u0107 na przyk\u0142adzie Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. Za pierwszych rz\u0105d\u00f3w PiS w latach 2005-2007, konflikt PiS z trybuna\u0142em spowodowa\u0142 wzrost pozytywnych ocen Trybuna\u0142u, ale obecny konflikt spowodowa\u0142 wzrost negatywnych i spadek pozytywnych ocen: <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> CBOS, Ocena Instytucji Publicznych, Komunikat z Bada\u0144, Nr 124\/2017 <\/p>\n

Polscy s\u0119dziowie na przytoczenie danych o niskim zaufaniu Polak\u00f3w do s\u0105d\u00f3w reaguj\u0105 argumentami, o tym, \u017ce w s\u0105dach jedna strona przegrywa wi\u0119c po\u0142owa korzystaj\u0105cych z sad\u00f3w b\u0119dzie niezadowolona oraz twierdz\u0105, \u017ce Polska prasa jest bardzo agresywna\/niekulturalna i tworzy negatywne opinie o s\u0105dach. <\/p>\n

Cokolwiek nie powiedz\u0105 s\u0119dziowie, to bezpo\u015bredni kontakt z s\u0105dem w pi\u0119ciu latach przed badaniem polaryzuje ocen\u0119 s\u0119dzi\u00f3w z przewag\u0105 w kierunku negatywnych ocen. Dla tych kt\u00f3rzy mieli doczynienia z s\u0105dami suma pozytywnych ocen wzrasta z 22% do 24%, ale suma negatywnych wzrasta z 22% do 29%:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> CBOS, Spo\u0142eczne oceny wymiaru sprawiedliwo\u015bci, CBOS, NR 31\/2017 <\/p>\n

Jeszcze bardziej do s\u0119dzi\u00f3w kontakt z s\u0105dami nastawia negatywnie przedsi\u0119biorc\u00f3w. Wed\u0142ug raportu Forum Obywatelskiego Rozwoju Leszka Balcerowicza, w\u015br\u00f3d przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy w trzech latach przed badaniem mieli proces s\u0105dowy, liczba tych kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce s\u0105downictwo stanowi barier\u0119 dla wzrostu podwaja si\u0119 z 16% (dla tych kt\u00f3rzy nie mieli przyjemno\u015bci korzysta\u0107 z s\u0105d\u00f3w) do 35%: <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Nast\u0119pne 25 lat. Jakie reformy musimy przeprowadzi\u0107, by dogoni\u0107 Zach\u00f3d?, FOR, wrzesie\u0144 2015 <\/p>\n

Ponadto gdyby s\u0119dziowska linia argumentowania, o tym, \u017ce po\u0142owa stron przegrywa, wi\u0119c po\u0142owa spo\u0142ecze\u0144stwa b\u0119dzie niezadowolona z s\u0119dzi\u00f3w by\u0142a prawdziwa, to by musia\u0142a by\u0107 prawdziwa r\u00f3wnie\u017c w USA, gdzie prasa jest jeszcze bardziej bezkarna (pierwsza poprawka!) ni\u017c w Polsce, a w s\u0105dach r\u00f3wnie\u017c po\u0142owa \u201eklient\u00f3w\u201d przegrywa. Tymczasem zaufanie do s\u0105d\u00f3w (suma ufam \u201egreat deal\u201d oraz \u201efair amount\u201d) wynosi dla s\u0105d\u00f3w oko\u0142o 2\/3 i nigdy od czasu rozpocz\u0119cia bada\u0144 nie spad\u0142a poni\u017cej 50% (jasno zielona linia na wykresie):<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Gallup <\/p>\n

S\u0119dzia \u017burek w mediach, w odpowiedzi na powy\u017csze czasem twierdzi, \u017ce zaufanie do s\u0105d\u00f3w w USA spad\u0142o poni\u017cej 50% — ale bierze danych dotycz\u0105ce \u201elaw enforcement\u201d \u2013 tj. kumuluj\u0105ce ocen s\u0105d\u00f3w, prokuratury oraz policji. Wbrew temu co twierdzi\u0142 s\u0119dzia \u017burek w USA ocena s\u0105d\u00f3w od kiedy prowadzone s\u0105 badania nigdy nie spad\u0142a poni\u017cej 50%.<\/p>\n

Ale zostawmy USA. Bo pono\u0107 takie dalekie i inne. Na tle Europy Polska r\u00f3wnie\u017c charakteryzuje si\u0119 niskim zaufaniem zar\u00f3wno do szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwo\u015bci oraz do mo\u017cliwo\u015bci wszystkich obywateli obrony swoich praw w s\u0105dach. Na pytanie o tendencj\u0119 do ufania\/nie ufania wymiarowi sprawiedliwo\u015bci Polacy plasuj\u0105 si\u0119 dziesi\u0105ci od ko\u0144ca: <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Flash Eurobarometer 385, Justice in the EU, 2013 <\/p>\n

A jeszcze bardziej \u017ar\u00f3d\u0142o problemu Polak\u00f3w z polskim s\u0119dziami wy\u015bwietla odpowied\u017a na pytanie czy wszyscy obywatele mog\u0105 i\u015b\u0107 do s\u0105du broni\u0107 swoich praw. Plasujemy si\u0119 zaledwie trzeci od ko\u0144ca: <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> Flash Eurobarometer 385, Justice in the EU, 2013 <\/p>\n

Podobnie niski wynik zaufania do s\u0105d\u00f3w w Polsce relatywnie do innych pa\u0144stw daje badanie World Values Survey (Polska to czerwony s\u0142upek): <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong> World Values Survey <\/p>\n

Tak owszem, odpowiedzi na pytanie o zaufanie do s\u0119dzi\u00f3w, zadane w r\u00f3\u017cnych systemach politycznych, w r\u00f3\u017cnych spo\u0142ecze\u0144stwach s\u0105 trudno por\u00f3wnywalne. Ale jako\u015b tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce zaufanie do polskich s\u0119dzi\u00f3w jest poni\u017cej, a nie powy\u017cej \u015bwiatowej przeci\u0119tnej. <\/p>\n

I tu pies pogrzebany. Gdyby Polacy ufali, \u017ce s\u0119dziowie broni\u0105 naszych praw, to by dzi\u015b gremialnie bronili s\u0119dzi\u00f3w. W\u0142adza wykonawcza i prawodawcza mog\u0105 przesuwa\u0107 granice w\u0142adzy s\u0119dzi\u00f3w, bo maj\u0105 oni nisk\u0105 spo\u0142eczn\u0105 legitymizacj\u0119. Mo\u017cna spali\u0107 kolejne dwa pude\u0142ka \u015bwieczek przed s\u0105dami, napisa\u0107 do zagranicznych gazet kolejny artyku\u0142 o tradycyjnym polsim faszyzmie, totalitaryzmie i antysemityzmie. Ale dop\u00f3ki Polacy w swej masie nie b\u0119d\u0105 zdecydowani stan\u0105\u0107 po stronie s\u0119dzi\u00f3w, dop\u00f3ty w\u0142adza s\u0119dziowska b\u0119dzie przedmiotem reorganizacji czynionych przez t\u0105 i nast\u0119pne formacje rz\u0105dz\u0105ce. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trudno sprowadzi\u0107 legitymizacj\u0119 kt\u00f3rejkolwiek w\u0142adzy, do jednej liczby czy sonda\u017cowej odpowiedzi na jedno pytanie. Lecz nie mo\u017cna nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce trwale niskie zaufanie do s\u0119dzi\u00f3w w Polsce jest praprzyczyn\u0105 obecnych pr\u00f3b poddania s\u0119dzi\u00f3w wi\u0119kszej kontroli pozosta\u0142ych w\u0142adz.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1918","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-sady-dlaczego-i-jak-naprawic"},"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1918"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1925,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1918\/revisions\/1925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}