{"id":1343,"date":"2016-08-29T08:01:12","date_gmt":"2016-08-29T08:01:12","guid":{"rendered":"http:\/\/dobrowol.org\/blog\/?p=1343"},"modified":"2016-08-29T08:01:12","modified_gmt":"2016-08-29T08:01:12","slug":"w-silnej-i-zdrowej-demokracji-naturalna-jest-klotnia-o-konstytucyjne-granice-wladz-cz-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/2016\/08\/29\/w-silnej-i-zdrowej-demokracji-naturalna-jest-klotnia-o-konstytucyjne-granice-wladz-cz-2\/","title":{"rendered":"W silnej i zdrowej demokracji naturalna jest k\u0142\u00f3tnia o konstytucyjne granice w\u0142adz cz. 2"},"content":{"rendered":"

Naturalny w demokracji sp\u00f3r o si\u0142\u0119 i granice tr\u00f3jpodzielonych w\u0142adz<\/a> b\u0119dzie w Polsce intensywniejszy. Konstrukcja naszych urz\u0105dze\u0144 politycznych wyostrza ten sp\u00f3r. Nasz Trybuna\u0142 nie mo\u017ce wyczeka\u0107, a\u017c w dyskusji publicznej i orzeczeniach s\u0105d\u00f3w ni\u017cszych instancji wykrystalizuje si\u0119 przedmiot sporu i wyklaruje zapatrywanie og\u00f3\u0142u obywateli. Trybuna\u0142 musi wchodzi\u0107 w gor\u0105ce spory polityczne w ca\u0142ej ich rozci\u0105g\u0142o\u015bci zanim jasnym stan\u0105 si\u0119 warto\u015bci wyznawane przez spo\u0142ecze\u0144stwo oraz pe\u0142ne konsekwencje stosowania danego przepisu lub jego uchylenia. Cz\u0119\u015bciej te\u017c musi nasz Trybuna\u0142 przekracza\u0107 granice pomi\u0119dzy interpretowaniem prawa, a jego tworzeniem. Intensywno\u015b\u0107 spor\u00f3w z udzia\u0142em Trybuna\u0142u zwi\u0119kszaj\u0105, m.in.: <\/p>\n

<\/p>\n

– uprawnienie Trybuna\u0142u do wydawania interpretacji oderwanych od konkretnej sprawy na wniosek r\u00f3\u017cnych w\u0142adz i uprzywilejowanych organizacji, <\/div>\n

<\/p>\n

– fakt, \u017ce Trybuna\u0142 jest wyspecjalizowanym s\u0105dem ds. konstytucji oraz <\/div>\n

<\/p>\n

– uzurpacja Trybuna\u0142u, kt\u00f3ry wbrew konstytucji zakaza\u0142 s\u0105dom powszechnym orzekania o konstytucyjno\u015bci. <\/div>\n

<\/p>\n

Uprawnienie Trybuna\u0142u do wydawania interpretacji oderwanych od konkretnej sprawy utrudnia wyb\u00f3r spraw w kt\u00f3rych orzeka Trybuna\u0142 oraz utrudnia zaw\u0119\u017cenie skutk\u00f3w orzeczenia.<\/strong> <\/p>\n

W Polsce r\u00f3\u017cne instytucje maj\u0105 prawo wnosi\u0107 do Trybuna\u0142u abstrakcyjne zarzuty niekonstytucyjno\u015bci ustawy, w oderwaniu od jakiejkolwiek sprawy s\u0105dowej. Prawo wnoszenia o uznania jakie\u015b ustawy za niekonstytucyjn\u0105 maj\u0105 m.in. prezydent, marsza\u0142ek sejmu, marsza\u0142ek senatu, premier, 50 pos\u0142\u00f3w, 30 senator\u00f3w. Prawo to r\u00f3wnie\u017c przys\u0142uguje pierwszemu prezesowi s\u0105du najwy\u017cszego, prezesowi naczelnego s\u0105du administracyjnego. I co ju\u017c zupe\u0142nie dziwaczne ko\u015bcio\u0142om i innym zwi\u0105zkom wyznaniowym, og\u00f3lnokrajowym organom zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, og\u00f3lnokrajowym w\u0142adzom organizacji pracodawc\u00f3w i organizacji zawodowych. <\/p>\n

Gdy prezydent, du\u017ca grupa pos\u0142\u00f3w, czy premier podrzuca Trybuna\u0142owi polityczny problem trudno Trybuna\u0142owi unikn\u0105\u0107 orzekania, przecie\u017c konstytucja daje innym w\u0142adzom prawo podrzucania problem\u00f3w. Trudno Trybuna\u0142owi powiedzie\u0107: panie prezydencie, zawetuj ustaw\u0119 zamiast kierowa\u0107 j\u0105 do Trybuna\u0142u. <\/p>\n

Co gorsza orzekaj\u0105c o abstrakcyjnych zarzutach, oderwanych od jakiejkolwiek konkretnej sprawy, Trybuna\u0142 nie mo\u017ce ograniczy\u0107 swojego wyroku do stwierdzenia niekonstytucyjno\u015bci w jednej tylko sprawie, orzeczenie jest o wiele szersze, bo dotyka ca\u0142ej konstytucyjno\u015bci danego przepisu. Ameryka\u0144ski s\u0105d najwy\u017cszy, znacznie \u0142atwiej mo\u017ce ograniczy\u0107 orzeczenie o niekonstytucyjno\u015bci przepisu do danej sprawy, a zostawi\u0107 do p\u00f3\u017aniejszego rozstrzygni\u0119cia konstytucyjno\u015b\u0107 tego przepisu w innych sprawach opartych o ten sam przepis. <\/p>\n

Wyspecjalizowanym s\u0105dowi konstytucyjnemu trudniej odm\u00f3wi\u0107 rozpoznania sprawy, trudniej unikn\u0105\u0107 ca\u0142o\u015bciowego przes\u0105dzania o konstytucyjno\u015bci przepisu, trudniej sw\u0105 legitymacj\u0119 do zderzenia z pozosta\u0142ymi w\u0142adzami czerpa\u0107 z dobrego rozs\u0105dzania spraw zwyczajnych ludzi. <\/strong><\/p>\n

S\u0105 dwa rodzaje s\u0105d\u00f3w konstytucyjnych : <\/p>\n

1.\ts\u0105dy najwy\u017csze, kt\u00f3re s\u0105 najwy\u017cszym s\u0105dem w pa\u0144stwie. Takie s\u0105dy zajmuj\u0105 si\u0119 sprawami, kt\u00f3re trafiaj\u0105 do nich jako s\u0105du najwy\u017cszej instancji, i niejako przy okazji rozstrzygaj\u0105 o konstytucyjno\u015bci, <\/div>\n

<\/p>\n

2.\twyspecjalizowane s\u0105dy konstytucyjne jak nasz Trybuna\u0142 Konstytucyjny, kt\u00f3re orzekaj\u0105 przede wszystkim o konstytucyjno\u015bci. <\/div>\n

<\/p>\n

Gdyby s\u0105d konstytucyjny z monopolem na orzekanie o konstytucyjno\u015bci zbyt cz\u0119sto odmawia\u0142 rozstrzygni\u0119cia o konstytucyjno\u015bci, to oznacza\u0142oby pozbawienie obywatela jakiegokolwiek os\u0105dzenia konstytucyjno\u015bci. W USA, gdy ameryka\u0144skie s\u0105d najwy\u017cszy odmawia orzekania w jakiej\u015b sprawie, nie oznacza to pozbawienia orzeczenia o konstytucyjno\u015bci, bo s\u0105dy ni\u017cszej instancji ju\u017c o niej orzeka\u0142y. <\/p>\n

S\u0105d najwy\u017cszy, kt\u00f3ry os\u0105dza zwyk\u0142e sprawy jak i konstytucyjne mo\u017ce oprze\u0107 si\u0119 o inny przepis ni\u017c konstytucja. Ameryka\u0144ski s\u0105d najwy\u017cszy przyj\u0105\u0142 wr\u0119cz doktrynalny wym\u00f3g, by rozstrzyga\u0107 w oparciu o zwyk\u0142y przepis, je\u015bli do rozstrzygni\u0119cia sprawy mo\u017cna zastosowa\u0107 zwyk\u0142y przepis oraz konstytucj\u0119. Odwrotnie jest, gdy do naszego Trybuna\u0142u Konstytucyjnego trafia nawet konkretna sprawa, a nie abstrakcyjny zarzut niekonstytucyjno\u015bci, to naszemu Trybuna\u0142owi trudniej zastosowa\u0107 unik, orzekaj\u0105c na podstawie innych przepis\u00f3w ni\u017c konstytucja, bo przecie\u017c jest s\u0105dem konstytucyjnym. <\/p>\n

Gdzie ko\u0144czy si\u0119 interpretowanie, a zaczyna tworzenie prawa by\u0142o, jest i b\u0119dzie przedmiotem dyskusji. Jednak wyspecjalizowany s\u0105d konstytucyjny cz\u0119\u015bciej przekracza granic\u0119 pomi\u0119dzy interpretowaniem a tworzeniem prawa. Gdy nasz Trybuna\u0142 ocenia przepis, o sporej spo\u0142ecznej przydatno\u015bci, kt\u00f3ry jednak w konkretnym przypadku powoduje du\u017c\u0105 szkod\u0119, nie mo\u017ce tak \u0142atwo stosowa\u0107 unik\u00f3w, typu \u201eorzekamy tylko w tej jednej sprawie\u201d, czy te\u017c oprze\u0107 si\u0119 o prawo ni\u017cszej rangi ni\u017c konstytucja. Zmuszony jest korzysta\u0107 z rozwi\u0105za\u0144 typu orzeczenia interpretacyjne \u2013 stwierdzaj\u0105cych jaka interpretacja przepisu jest konstytucyjna. Bardziej wtedy ryzykuje wej\u015bcie w uprawnienia w\u0142adzy ustawodawczej. <\/p>\n

S\u0105dy czasem wchodz\u0105 w kompetencje w\u0142adzy ustawodawczej, interpretuj\u0105 prawo tak szeroko i nowatorsko, \u017ce de facto tworz\u0105 nowe prawo. I dobrze! Po to mamy tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy. Gdy jednak z powod\u00f3w strukturalnych zbyt cz\u0119sto interprtacj\u0105 tworz\u0105 nowe prawo to zbyt cz\u0119sto zaogniaj\u0105 konflikty pomi\u0119dzy w\u0142adzami, gdy nie maj\u0105 po temu ani podstaw ani poparcia obywateli. <\/p>\n

Uzurpowanie przez trybuna\u0142 wy\u0142\u0105czno\u015bci do orzekania o konstytucyjno\u015bci <\/strong> <\/p>\n

Powy\u017csze przyczyny zaostrzania konflikt\u00f3w Trybuna\u0142u z pozosta\u0142ymi w\u0142adzami wynikaj\u0105 z konstrukcji urz\u0105dze\u0144 politycznych zapisanych w konstytucji. Ale uzurpacja Trybuna\u0142u w zakresie orzekania o niekonstytucyjno\u015bci jest wyborem Trybuna\u0142u. <\/p>\n

S\u0105dy powszechne maj\u0105 w naszej konstytucji prawo orzekania o niekonstytucyjno\u015bci. Art.8 konstytucji stanowi, ze konstytucj\u0119 si\u0119 stosuje bezpo\u015brednio: <\/p>\n\"\"\n

Ponadto art. 178 konstytucji stanowi, \u017ce s\u0119dziowie podlegaj\u0105 tylko Konstytucji i ustawom: <\/p>\n\"\"\n

Wreszcie zwyk\u0142a logika wskazuje, \u017ce je\u015bli w prawie obowi\u0105zuje hierarchia akt\u00f3w prawnych od konstytucji poprzez ustaw\u0119 do rozporz\u0105dzenia, to w wypadku sprzeczno\u015bci norm wynikaj\u0105cych z r\u00f3\u017cnych akt\u00f3w przes\u0105dzaj\u0105ca jest norma ulokowana w akcie wy\u017cszego rz\u0119du. <\/p>\n

Ale nie! Trybuna\u0142 swoimi wyrokami odebra\u0142 s\u0119dziom s\u0105d\u00f3w powszechnych prawo wyrokowania o konstytucyjno\u015bci, a s\u0119dziowie s\u0105d\u00f3w powszechnych p\u00f3ki co szanuj\u0105 te skandaliczne wyroki Trybuna\u0142u. Najbardziej s\u0142awny z wyrok\u00f3w Trybuuna\u0142u uzurpuj\u0105cych do wy\u0142\u0105cznej kompetencji Trybuna\u0142u przes\u0105dzania o konstytucyjno\u015bci jest ten z 31 stycznia 2001 r. (P 4\/99): <\/p>\n\"\"\n

Sp\u00f3jrz zatem do artyku\u0142u 188 konstytucji na, kt\u00f3ry powo\u0142uje si\u0119 Trybuna\u0142 i znajd\u017a tam s\u0142owa \u201ewy\u0142\u0105cznej kompetencji\u201d: <\/p>\n\"\"\n

Widzisz gdzie\u015b powy\u017cej \u201ewy\u0142\u0105cznej kompetencji\u201d? No, nie widzisz. Z dupy, a nie z konstytucji to sobie wzi\u0119li. Zreszt\u0105 teraz, gdy PiS za chwil\u0119 obsadzi Trybuna\u0142 swoimi s\u0119dziami, \u015brodowiska prawnicze coraz cz\u0119\u015bciej pisz\u0105 i m\u00f3wi\u0105, o tym, \u017ce jednak s\u0119dziowie s\u0105d\u00f3w powszechnych mog\u0105 i powinni stosowa\u0107 konstytucj\u0119 w orzeczeniach. <\/p>\n

Urz\u0105dzaj\u0105c nam Trybuna\u0142 Konstytucyjny z monopolem na orzekanie o konstytucyjno\u015bci nasze elity obni\u017cy\u0142y jako\u015b\u0107 naszej demokracj. Zamiast g\u0142\u0119bokiego namys\u0142u, zamiast dojrzenia do zrozumienia spo\u0142ecznych, technologicznych i rynkowych konsekwencji orzecze\u0144, mamy na wskro\u015b polityczne i bie\u017c\u0105ce interwencje s\u0119dzi\u00f3w Trybuna\u0142u w \u017cycie spo\u0142eczne i polityczne. <\/p>\n

Pozbawieni jeste\u015bmy mo\u017cliwo\u015bci powolnej cz\u0105stkowej ewolucji rozumienia konstytucji orzeczeniami dotycz\u0105cymi cz\u0105stkowych aspekt\u00f3w poszczeg\u00f3lnych spraw, dokonywanymi przez tysi\u0105ce s\u0119dzi\u00f3w na przestrzeni wielu lat. U nas trzeba orzeka\u0107 o konstytucyjno\u015bci, bez wzgl\u0119du czy wyja\u015bni\u0142y si\u0119 wszystkie konsekwencje zmiany przepisu i czy spo\u0142ecze\u0144stwo publicznie przepracowa\u0142o temat i jest gotowe do rozstrzygni\u0119cia czy nie. <\/p>\n

W USA ustawa jest znoszona stopniowo, kolejnymi orzeczeniami, przez wiele lat, wydawanymi przez r\u00f3\u017cnych s\u0119dzi\u00f3w w ca\u0142ym pa\u0144stwie, si\u0142y polityczne maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmobilizowa\u0107 zwolennik\u00f3w lub pogodzi\u0107 si\u0119 przegran\u0105, nie s\u0105 zaskakiwane ostatecznym orzeczeniem o konstytucyjno\u015bci, kt\u00f3re si\u0119 bierze nie wiadomo sk\u0105d. To znaczy wiadomo, w Polsce z wewn\u0119trznego przekonania kilkunastu Trybun\u00f3w, a np. w USA z wieloletniej debaty publicznej i dziesi\u0105tek wyrok\u00f3w w podobnych sprawach. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Naturalny w demokracji sp\u00f3r o si\u0142\u0119 i granice tr\u00f3jpodzielonych w\u0142adz b\u0119dzie w Polsce intensywniejszy. Konstrukcja naszych urz\u0105dze\u0144 politycznych wyostrza ten sp\u00f3r. Nasz Trybuna\u0142 nie mo\u017ce wyczeka\u0107, a\u017c w dyskusji publicznej i orzeczeniach s\u0105d\u00f3w ni\u017cszych instancji wykrystalizuje si\u0119 przedmiot sporu i wyklaruje zapatrywanie og\u00f3\u0142u obywateli. Trybuna\u0142 musi wchodzi\u0107 w gor\u0105ce spory polityczne w ca\u0142ej ich rozci\u0105g\u0142o\u015bci […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1343","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-podzial-wladzy-oraz-kontrwazenie-wladz"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1343"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1343\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}