Anonimizacja orzecze\u0144 s\u0105dowych publikowanych w internecie to dzia\u0142anie na szkod\u0119 Polak\u00f3w. Utrudnia nam rozliczanie w\u0142adzy s\u0119dziowskiej, zmniejsza bezpiecze\u0144stwo fizyczne i bezpiecze\u0144stwo obrotu gospodarczego, zwi\u0119ksza liczb\u0119 fa\u0142szywych zezna\u0144 oraz zach\u0119c\u0105 do g\u0142\u0119bszej interwencji polityk\u00f3w w s\u0105dy. <\/p>\n
<\/p>\n
Wzorem bardziej rozwini\u0119tych pa\u0144stw udost\u0119pnili\u015bmy orzeczenia naszych s\u0105d\u00f3w w sieci. Wz\u00f3r ten ma swe \u017ar\u00f3d\u0142a w angloameryka\u0144skim wymiarze sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3rego przejrzysto\u015b\u0107 budzi\u0142a zdumienie i aprobat\u0119 zagranicznych obserwator\u00f3w, od co najmniej XVIII wieku. <\/p>\n
Ale jawno\u015b\u0107 wdro\u017cyli\u015bmy tak, \u017ceby jak najmniej na\u015bwietli\u0107 nasze wymierzanie sprawiedliwo\u015bci. Pozbawili\u015bmy publikowane w sieci orzeczenia informacji o stronach procesu \u2013 usuwamy z nich m.in. imiona i nazwiska oraz nazwy sp\u00f3\u0142ek. Gdy znajdziesz orzeczenie opublikowane przez polskiego s\u0119dziego, to b\u0119dzie to sprawa [\u2026] przeciw [\u2026]. Przynajmniej tak, by\u0142o do niedawna, teraz zamiast trzech kropek zazwyczaj daj\u0105 inicja\u0142 \u2013 tj. jeden inicja\u0142, bo dwa to pono\u0107 za du\u017co jawno\u015bci. <\/p>\n
Bez informacji o stronach sporu obywatele nie sprawdz\u0105 czy s\u0119dziowie sprawiedliwie orzekaj\u0105. Jawno\u015b\u0107 imion i nazwisk pozwalaj\u0105 ustali\u0107 status spo\u0142eczno-ekonomiczny, koneksje towarzyskie i polityczne os\u00f3b staj\u0105cych przed s\u0105dem. To nie s\u0105 nieistotne niuanse jak twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy polscy s\u0119dziowie. To jest krytyczna informacja, kt\u00f3ra obywatelom pozwala oceni\u0107 czy w danej sprawie sprawiedliwo\u015bci sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107, a s\u0119dzia zas\u0142uguje na reputacj\u0119 prawego. Bez tych informacji nie dowiemy si\u0119, czy za podobne przest\u0119pstwo syn burmistrza, dostaje podobny wyrok jak syn rolnika! Nie dowiemy si\u0119 czy bogaci s\u0105 podobnie os\u0105dzani jak biedni! Nie dowiemy si\u0119 czy rodziny dzia\u0142aczy politycznych s\u0105 w s\u0105dach traktowane jak zwykli obywatele, czy te\u017c na specjalnych prawach! Jawno\u015b\u0107 spraw s\u0105dowych, by by\u0142a jawno\u015bci\u0105 faktyczn\u0105, a nie teoretyczn\u0105, nie mo\u017ce wymaga\u0107 obecno\u015bci dziennikarza na ka\u017cdym posiedzeniu s\u0105du, musi opiera\u0107 si\u0119 o mo\u017cliwo\u015b\u0107 badania orzecze\u0144 przez dziennikarzy i innych obywateli, na podstawie badania wyrok\u00f3w wiele tygodni, miesi\u0119cy i lat po wydaniu wyroku. <\/p>\n
Podobnie nazwy firm, kt\u00f3re tru\u0142y konsument\u00f3w, zanieczyszcza\u0142y nasze rzeki i powietrze, wprowadza\u0142y na rynek niebezpieczne zabawki czy oszukiwa\u0142y klient\u00f3w nie s\u0105 tajemnic\u0105 handlow\u0105 czy osobist\u0105. To s\u0105 istotne informacje, kt\u00f3re dotycz\u0105 milion\u00f3w Polak\u00f3w. Mamy prawo wiedzie\u0107, kt\u00f3rzy przedsi\u0119biorcy zostali w s\u0105dach uznani za niebezpiecznych dla naszego \u017cycia, zdrowia i mienia, a kt\u00f3rzy uczciwie nam s\u0142u\u017c\u0105. <\/p>\n
A przede wszystkim ta kontrola jest potrzebna, nam obywatelom demokratycznego pa\u0144stwa do demokratycznej kontroli w\u0142adzy. S\u0105dy to w\u0142adza. A w\u0142adza, kt\u00f3rej nie rozliczaj\u0105 obywatele to tyrania. W demokracji, s\u0119dzi\u00f3w jak ka\u017cd\u0105 w\u0142adz\u0119 potrzebujemy rozlicza\u0107. W zale\u017cno\u015bci od sposobu zorganizowania danej demokracji rozlicza\u0107 ich b\u0119d\u0105 w r\u00f3\u017cnych proporcjach i korzystaj\u0105c z r\u00f3\u017cnych mechanizm\u00f3w pozosta\u0142e w\u0142adze, tj. w\u0142adza wykonawcza i prawodawcza oraz obywatele. Rozliczanie s\u0119dzi\u00f3w, przez innych s\u0119dzi\u00f3w, jak by chcieli nasi s\u0119dziowie zdecydowane nie wystarczy! Quis custodiet ipsos custodes\u2026 mo\u015bci s\u0119dziowie? <\/p>\n
Samo rozliczanie s\u0119dzi\u00f3w przez pozosta\u0142e w\u0142adze jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 podzia\u0142u w\u0142adz. Po to dzielimy w\u0142adze, by siebie nawzajem rozlicza\u0142y. Sejm i rz\u0105d wp\u0142ywaj\u0105 na s\u0105dy ustawami, na przyk\u0142ad zwi\u0119kszaj\u0105c minimalny okres pozbawienia wolno\u015bci za jakie\u015b przest\u0119pstwo, gdy uznaj\u0105, \u017ce s\u0119dziowie s\u0105 zbyt pob\u0142a\u017cliwi (a potem je obni\u017caj\u0105, gdy uznaj\u0105 nasze wi\u0119zienia za przepe\u0142nione), uchwalaj\u0105 te\u017c bud\u017cety s\u0105d\u00f3w, w tym wynagrodzenia, itp. Ale cho\u0107 rozliczenie s\u0119dzi\u00f3w przez pozosta\u0142e w\u0142adze jest nieuniknione, to niesie ryzyko dla niezale\u017cno\u015bci s\u0119dzi\u00f3w. Dlatego w demokracji mo\u017cna i trzeba mo\u017cliwie szeroko do rozliczenia w\u0142adzy s\u0119dziowskiej zatrudni\u0107 obywateli. <\/p>\n
W USA tre\u015b\u0107 wszystkich jawnych wyrok\u00f3w mo\u017ce by\u0107 udost\u0119pniona w internecie w wersji pozwalaj\u0105cej na pe\u0142ne przeszukiwanie. Nie publikuje si\u0119 informacji takich jak numery prawa jazdy, karty social-security, kont bankowych, jednostek chorobowych, telefon\u00f3w itp. Ponadto nie podlegaj\u0105 publikacji wyroki z kategorii dotycz\u0105cych nieletnich, bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa, itp. <\/p>\n
Amerykanie maj\u0105c dost\u0119p do takich informacji s\u0105 w stanie nie tyko samodzielnie wyrobi\u0107 sobie pogl\u0105d na to jak wymierzana jest sprawiedliwo\u015b\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c \u017cy\u0107 \u0142atwiej i bezpieczniej. Opr\u00f3cz informacji potrzebnych do oceny w\u0142adzy, s\u0105dy generuj\u0105 ogrom informacji przydatnych do oceny innych obywateli, na przyk\u0142ad: <\/p>\n
Wi\u0119ksza dost\u0119pno\u015b\u0107 informacji zwi\u0119ksza fizyczne bezpiecze\u0144stwo i bezpiecze\u0144stwo obrotu gospodarczego. Pragmatyczni Amerykanie korzystaj\u0105 w celu m.in. z informacji zawartych w wyrokach. Nie ma si\u0119, co oburza\u0107 na takie postawienie sprawy. S\u0105dy s\u0105 miejscem, gdzie publicznie oceniane s\u0105 uczynki i charaktery obywateli, a wiedza tam tworzona jest nasz\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105. <\/p>\n
Jednak w Polsce elity nie chc\u0105 pozwoli\u0107, by obywatele zadbali sami o siebie. Dba\u0107 o nas ma wy\u0142\u0105cznie \u015bwiat\u0142a w\u0142adza. I dba o nas z takim skutkiem, \u017ce Marcin Plichta uprzednio skazany za przest\u0119pstwa gospodarcze za\u0142o\u017cy\u0142 Amber Gold i oszuka\u0142 dziesi\u0105tki tysi\u0119cy obywateli. Bo u nas w\u0142adza uzna\u0142a, \u017ce umieszczanie wyrok\u00f3w w internecie z podaniem nazwiska Pana Plichty i mu podobnych, b\u0119dzie krzywd\u0105 dla jego prywatno\u015bci. A tysi\u0105ce Polak\u00f3w, kt\u00f3re straci\u0142y oszcz\u0119dno\u015bci \u017cycia, teraz mog\u0105 sobie, co najwy\u017cej poczeka\u0107 na wieloletni proces w sprawie Amber Gold. <\/p>\n
Owszem s\u0105 pa\u0144stwa rozwini\u0119te, chocia\u017cby s\u0105siaduj\u0105ce z nami Niemcy, gdzie publikowane w internecie wyroki s\u0105 anonimizowane. Jednak nie jest to, \u017caden argument za anonimizacj\u0105. Niemcy maj\u0105 sprawny wymiar sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3remu ufaj\u0105. A my mamy niesprawny wymiar sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3remu nie ufamy. Niemcy mog\u0105 sobie pozwoli\u0107 na chowanie informacji z s\u0105d\u00f3w przed obywatelami, bo ju\u017c maj\u0105 sprawne pa\u0144stwo. My nie mamy. Potrzebujemy zwi\u0119kszenia jawno\u015bci w s\u0105dach, ponad poziom, kt\u00f3ry jest w Niemczech. <\/p>\n
Wmawianie nam przez polskich prawnik\u00f3w, \u017ce nie powinny interesowa\u0107 nas strony sporu, bo wa\u017cny jest jedynie tok rozumowania s\u0119dziego oraz wynik rozprawy to jeden z odruchowych sposob\u00f3w ograniczenia jawno\u015bci w s\u0105dach. Bezosobowe i wyprane z rzeczywistych wydarze\u0144 orzeczenia to pok\u0142osie XIX wiecznych europejskich teorii prawniczych. Teorie te, mo\u017ce pasowa\u0142y do przed-demokratycznej Europy. Wtedy poznawano, kto pan, a kto cham, po tym, \u017ce w\u0142adza si\u0119 nie musi t\u0142umaczy\u0107, decyduje, wedle sobie jedynie znanych sposob\u00f3w a reszta ma si\u0119 potulnie dostosowa\u0107. Ale w XXI wieku w Polsce buduj\u0105cej demokratyczne zwyczaje orzeczenia wyabstrahowane z os\u00f3b, stanu faktycznego i argument\u00f3w stron to szkodliwy prze\u017cytek. <\/p>\n
Szkodzi nie tyko nam, ale i s\u0119dziom. S\u0119dziowie si\u0119 dziwi\u0105, \u017ce media i obywatela opowiadaj\u0105 niestworzone historie o wyrokach. Jak \u017ce\u015bcie wyprali orzeczenia z tre\u015bci, co do os\u00f3b i fakt\u00f3w os\u0105dzanych zdarze\u0144 i zostawili \u201ego\u0142\u0105\u201d decyzj\u0119 to si\u0119 nie dziwcie, \u017ce obywatele nie rozumiej\u0105 wyrok\u00f3w. Media pozbawione podstawowych informacji o tym, co zasz\u0142o w s\u0105dzie podaj\u0105 najbardziej g\u0142o\u015bne wyj\u0119te z kontekstu informacje, bo takie informacje s\u0105 im dost\u0119pne. Pierwsze bulwersuj\u0105ce informacje poddane w mediach, nie rozwijaj\u0105 si\u0119 w dalsze mniej sensacyjne, a rozbudowane o istotne szczeg\u00f3\u0142y doniesienia, bo do nich trudno dotrze\u0107 nawet najbardziej wytrwa\u0142ym dziennikarzom. Schowali\u015bcie je przed nami! <\/p>\n
Przy okazji utrudnili\u015bcie edukacj\u0119 prawnicz\u0105 obywateli. Zwyk\u0142y cz\u0142owiek w \u017cyciu kieruje si\u0119 normami spo\u0142ecznymi, a nie prawnymi. Regularne i bogate w fakty doniesienia medialne mog\u0142yby, je\u015bli nie zmniejszy\u0107 rozziew pomi\u0119dzy norm\u0105 spo\u0142eczn\u0105 a prawn\u0105, to przynajmniej mog\u0142yby uwra\u017cliwi\u0107 Polak\u00f3w na jego istnie. Ale wy wolicie, dawa\u0107 wyabstrahowane orzeczenia, zawieraj\u0105ce abstrakcyjne dedukcje, przebogato obwieszone numerami paragraf\u00f3w i artyku\u0142\u00f3w. <\/p>\n
A dobre s\u0105dy to te\u017c fakty z \u017cycia i emocje. Potrzebne emocje! Mo\u017cemy si\u0119 cieszy\u0107, \u017ce sprawiedliwo\u015b\u0107 jest dzi\u015b wymierzana, w spos\u00f3b uporz\u0105dkowany i wywa\u017cony w s\u0105dzie, a nie jak onegdaj kijem w g\u0142ow\u0119, no\u017cem w brzuch i szabl\u0105 na odlew. Jawny proces ma dla spo\u0142ecze\u0144stwa warto\u015b\u0107 nie tylko informacyjn\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c terapeutyczn\u0105. Zw\u0142aszcza w g\u0142o\u015bnych sprawach, kt\u00f3re rozpalaj\u0105 emocje. Fakt, \u017ce sprawiedliwo\u015bci publicznie sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107, fakt, \u017ce wiemy jak dosz\u0142o do wymierzenia sprawiedliwo\u015bci pozwalaj\u0105 zaspokoi\u0107 potrzeb\u0119 wymierzenia kary za naruszenie norm spo\u0142ecznych. Dla zachowania pokoju spo\u0142ecznego koniecznym jest by wiadomym by\u0142o, \u017ce sprawiedliwo\u015bci dzieje si\u0119 zado\u015b\u0107. \u017badna spo\u0142eczno\u015b\u0107 nie mo\u017ce istnie\u0107 bez poczucia panuj\u0105cej we\u0144 sprawiedliwo\u015bci. I nie dotyczy to wy\u0142\u0105cznie g\u0142o\u015bnych i bulwersuj\u0105cych spraw. S\u0119dziowie codziennie s\u0142u\u017c\u0105 obywatelom wymierzaj\u0105c w naszym imieniu sprawiedliwo\u015b\u0107. R\u00f3wnie\u017c w tych mniejszych i zupe\u0142nie drobnych sprawach. <\/p>\n
Zrozumienie jak dzia\u0142aj\u0105 s\u0105dy, jak i dlaczego dochodz\u0105 do takiego a nie innego orzeczenia stanowi wa\u017cn\u0105 gwarancj\u0119 sprawiedliwo\u015bci. Zrozumienie to, jest podstaw\u0105 zaufania, kt\u00f3re legitymizuje autorytet s\u0105d\u00f3w. A bez zaufania obywateli pozowanie na autorytet jest li tylko uzurpacj\u0105. Utrudnianie obywatelom zrozumienia pracy s\u0105d\u00f3w podkopuje autorytet s\u0119dzi\u00f3w. Chcecie lepszej oceny s\u0105d\u00f3w w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w? To u\u0142atwcie nam dostrzec jak s\u0119dziowie wymierzaj\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107. <\/p>\n
Pe\u0142na jawno\u015b\u0107 wyrok\u00f3w u\u0142atwi r\u00f3wnie\u017c prac\u0119 s\u0119dziom i podniesie jako\u015b\u0107 orzekania. Jawno\u015b\u0107 wyrok\u00f3w utrudnia sk\u0142adanie fa\u0142szywych zezna\u0144. Strony i \u015bwiadkowie, gdy s\u0105 anonimowi dla obywateli przebywaj\u0105cych poza s\u0105dem mog\u0105 si\u0119 pokusi\u0107 o m\u00f3wienie nieprawdy. Gdy jednak b\u0119d\u0105 wiedzie\u0107, \u017ce nie tylko obecni na sali, ale r\u00f3wnie\u017c ca\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107, w kt\u00f3rej \u017cyj\u0105, na co dzie\u0144 mo\u017ce pozna\u0107, co zeznali w s\u0105dzie, b\u0119d\u0105 mniej sk\u0142onni sk\u0142ada\u0107 fa\u0142szywe zeznania. W interesie sprawiedliwo\u015bci jest, by prawdom\u00f3wno\u015bci strzeg\u0142a jak najwi\u0119ksza liczba obywateli. <\/p>\n
Na te wszystkie korzy\u015bci odpowied\u017a jest zawsze ta sama: ludzie nie chc\u0105 by ich sprawy z s\u0105du by\u0142y roztrz\u0105sane publicznie. To brednia. Wymierzanie sprawiedliwo\u015bci nie jest prywatn\u0105 spraw\u0105. Jawno\u015b\u0107 postepowa\u0144 s\u0105dowych istnieje, by obywatele mogli wyrobi\u0107 swoje w\u0142asne zdanie o tym czy w danej sprawie sprawiedliwo\u015bci sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107 oraz czy wymiar sprawiedliwo\u015bci jest sprawiedliwy. Internetowy dost\u0119p do orzecze\u0144 u\u0142atwia obywatelom rzeczywist\u0105 kontrol\u0119 wymierzania sprawiedliwo\u015bci. Jest to wa\u017cny cel spo\u0142eczny, kt\u00f3remu nie mog\u0105 sta\u0107 na przeszkodzie poczucie wstydu os\u00f3b skazanych. <\/p>\n
Rozumiem, \u017ce pijany kierowca mo\u017ce chcie\u0107 utrzyma\u0107 wiedz\u0119 o swym zachowaniu w \u015bcianach sali s\u0105dowej i w tajemnicy przed pracodawc\u0105, rodzin\u0105 i s\u0105siadami. Ale interes og\u00f3\u0142u w zrozumieniu jak pijani kierowcy s\u0105 traktowani przez wymiar sprawiedliwo\u015bci i mo\u017cliwo\u015b\u0107 potwierdzenia, \u017ce obowi\u0105zuj\u0105ce prawo jest sprawiedliwie wymierzane s\u0105 wa\u017cniejsze od poczucia wstydu os\u00f3b \u0142ami\u0105cych prawo. Rozumiem, \u017ce pocz\u0105tkuj\u0105cy aferzysta z wyrokami na koncie za swoje pierwsze przekr\u0119ty chce uchodzi\u0107 za przestrzegaj\u0105cego prawo przedsi\u0119biorc\u0119 by wspi\u0105\u0107 si\u0119 na wy\u017cyny swojego \u201efachu\u201d. Ale bezpiecze\u0144stwo obywateli jest wa\u017cniejsze od prywatno\u015bci przest\u0119pc\u00f3w. <\/p>\n
Co do godno\u015bci os\u00f3b poszkodowanych na przyk\u0142ad zgwa\u0142conych, wystarczy dobrze stosowa\u0107 przepisy o wy\u0142\u0105czeniu jawno\u015bci rozpraw — wyroki z rozpraw prowadzonych za wy\u0142\u0105czeniem jawno\u015bci nie by\u0142y i nie b\u0119da publikowane. Je\u015bli trzeba, mo\u017cna zmieni\u0107 przepisy o wy\u0142\u0105czaniu jawno\u015bci rozpraw. Prede wszystkim za\u015b nale\u017cy zmieni\u0107 praktyk\u0119 ich stosowania, ka\u017cdorazowo wyczerpuj\u0105co informuj\u0105c strony o tym, dlaczego nie mo\u017cna lub mo\u017cna wy\u0142\u0105czy\u0107 jawno\u015b\u0107 danej sprawy. <\/p>\n
Dekad\u0119 temu wmawiano nam, \u017ce wyrok\u00f3w s\u0105du si\u0119 nie komentuj\u0119. Demokratyczna praktyka rozbi\u0142a ten niedobry zwyczaj. Teraz przed nami wyzwanie udost\u0119pnienia Polakom pe\u0142nej tre\u015bci wszystkich jawnych wyrok\u00f3w. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Anonimizacja orzecze\u0144 s\u0105dowych publikowanych w internecie to dzia\u0142anie na szkod\u0119 Polak\u00f3w. Utrudnia nam rozliczanie w\u0142adzy s\u0119dziowskiej, zmniejsza bezpiecze\u0144stwo fizyczne i bezpiecze\u0144stwo obrotu gospodarczego, zwi\u0119ksza liczb\u0119 fa\u0142szywych zezna\u0144 oraz zach\u0119c\u0105 do g\u0142\u0119bszej interwencji polityk\u00f3w w s\u0105dy.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,13],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1316","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-mam-prawo-wiedziec","7":"category-sady-dlaczego-i-jak-naprawic"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1316"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1316\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}