W ka\u017cdym ustroju skonstruowanym na podziale w\u0142adz, co polityczne pokolenie pojawia si\u0119 nowy pr\u0105d polityczny, kt\u00f3ry szybko zdobywa w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 i ustawodawcz\u0105. Ale potem przez kilka czy kilkana\u015bcie lat potyka si\u0119 o najwy\u017cszy s\u0105d, obsadzony zwolennikami poprzedniego pr\u0105du politycznego. <\/p>\n
W takim USA potyczki te od samego pocz\u0105tku republiki powoduj\u0105 pr\u00f3by upychania swoich s\u0119dzi\u00f3w w najwy\u017cszym s\u0105dzie oraz niewykonywania orzecze\u0144 s\u0105du najwy\u017cszego. To nie koniec demokracji czy pocz\u0105tek dyktatury. Bo je\u015bli by by\u0142, to dyktatorami byli m.in. prezydenci Jefferson<\/a>, Jackson (namawia\u0142 i umo\u017cliwia\u0142 stanowi Georgia niewykonywanie orzeczenia US Supreme Court w sprawie Worcester v. Georgia) oraz prezydenci Roosevelt<\/a>, a USA od dw\u00f3ch wiek\u00f3w uchodzi\u0142yby za bastion autorytaryzmu. <\/p>\n Podzia\u0142 w\u0142adzy polega na zinstytucjonalizowaniu konfliktu, w tym konfliktu o w\u0142adz\u0119 s\u0105downicz\u0105 i konfliktu z w\u0142adz\u0105 s\u0105downicz\u0105. Zamiast walczy\u0107 pa\u0142kami i karabinami na ulicy, konkurujemy przy urnie wyborczej o obsadzanie w\u0142adzy wykonawczej i ustawodawczej. A potem konkurujemy manewrami politycznymi o wp\u0142yw na i obsadzenie najwy\u017cszych s\u0105d\u00f3w. To nie feler. Tak ma by\u0107. <\/p>\n Podzia\u0142 w\u0142adzy uniemo\u017cliwia tyrani\u0119. W\u0142adza podzielona w wypadku konfliktu nie jest w stanie podj\u0105\u0107 dzia\u0142a\u0144 bez wsp\u00f3\u0142pracy innych w\u0142adz. W\u0142adza s\u0105dowa po to jest pozbawiona sakiewki i miecza, tj. nie ma ani w\u0142asnych niezale\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania, ani w\u0142asnej zbrojnej si\u0142y, by dzia\u0142a\u0107 mog\u0142a tylko przy wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu innych w\u0142adz. W obliczu obstrukcji innych w\u0142adz, by dzia\u0142a\u0107 musi pozyska\u0107 poparcie obywateli. Ten mechanizm daje obywatelom szans\u0119 kontrolowania w\u0142adz. Bo mog\u0105 zdecydowa\u0107, kt\u00f3r\u0105 ze sk\u0142\u00f3conych w\u0142adz poprze\u0107. <\/p>\n ii. W Polsce niejasna konstytucja jest problemem, a nie skok PO czy PiS na trybuna\u0142<\/strong><\/p>\n Najpowa\u017cniejszy problem z trybuna\u0142em konstytucyjnym le\u017cy w naszej kiepskiej konstytucji. Obecna konstytucja to spis nieprecyzyjnych i cz\u0119sto sprzecznych roszcze\u0144 politycznych zapisanych m\u0119tnymi og\u00f3lnikami. Wyrokowanie na podstawie takiej konstytucji jest i b\u0119dzie wyrokowaniem w oparciu o osobiste widzimisi\u0119 s\u0119dzi\u00f3w, a nie o ponadczasowe zasady, na kt\u00f3re zgodzi\u0142a si\u0119 i kt\u00f3re kultywuje nasza spo\u0142eczno\u015b\u0107. Konstytucja Polski zamiast by\u0107 nowoczesnym narz\u0119dziem kontroli w\u0142adz przez obywateli, jest narz\u0119dziem hegemonii kasty profesor\u00f3w prawa i \u015brodowisk z nimi stowarzyszonych. <\/p>\n Wyrokowanie o konstytucyjno\u015bci to zawsze i wsz\u0119dzie polityka plus osobiste przekonania wyrokuj\u0105cych. Ale je\u015bli wyrokowanie uj\u0119te jest w karby precyzyjnie i sp\u00f3jnie opisanych ponadczasowych warto\u015bci oraz podobnie wytyczonych granic, tego co wolno w\u0142adzy, mamy wi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 na prawo stosowane w ten sam spos\u00f3b wobec wszystkich, w ka\u017cdej sytuacji. <\/p>\n Jednak przy konstytucji tak niejasnej jak nasza, wyrokowanie zbyt cz\u0119sto ko\u0144czy si\u0119 nagim narzucaniem \u015bwiatopogl\u0105du s\u0119dzi\u00f3w trybuna\u0142u. U nas jedynym realnym ograniczeniem samowoli s\u0119dzi\u00f3w trybuna\u0142u jest ich dba\u0142o\u015b\u0107 o wizerunek w\u015br\u00f3d koleg\u00f3w prawnik\u00f3w. Taki mechanizm mo\u017ce si\u0119 sprawdzi\u0107, je\u015bli mamy przyzwoit\u0105 i powszechnie powa\u017can\u0105 elit\u0119 prawnicz\u0105. Ale w swej istocie jest przednowoczesnym urz\u0105dzeniem, zak\u0142adaj\u0105cym utrzymanie \u0142adu przez elit\u0119, przewodz\u0105c\u0105 nad spo\u0142eczno\u015bci\u0105 na podstawie wewn\u0119trznych uregulowa\u0144 tej\u017ce elity. <\/p>\n \u0141ad utrzymywany przez elit\u0119 na podstawie jej wewn\u0119trznych warto\u015bci i praw przez ni\u0105 narzucanych mo\u017ce dzia\u0142a\u0107. Wr\u0119cz tak ludzko\u015b\u0107 tworzy\u0142a \u0142ad spo\u0142eczny przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swej historii. W\u0105ska grupa ludzi narzuca\u0142a swoj\u0105 w\u0142adz\u0119, czerpa\u0142a z tego nieproporcjonalne korzy\u015bci, ale by\u0142a tolerowana, bo alternatyw\u0105 by\u0142 chaos. Elita ta trzyma\u0142a swoj\u0105 sp\u00f3jno\u015b\u0107 oraz tworzy\u0142a \u0142ad spo\u0142eczny na sile wewn\u0119trznych zasad moralnych oraz blisko\u015bci towarzyskiej. <\/p>\n Od jaki\u015b dw\u00f3ch czy trzech wiek\u00f3w, coraz cz\u0119\u015bciej, \u0142ad spo\u0142eczny tworzy si\u0119 przy mo\u017cliwie szerokiej akceptacji obj\u0119tych nim ludzi. Poddani staj\u0105 si\u0119 obywatelami. A obywatele w coraz wi\u0119kszym stopniu rozliczaj\u0105 elity z korzy\u015bci i koszt\u00f3w, kt\u00f3re daj\u0105 spo\u0142eczno\u015bci. By poddani bardziej stali si\u0119 obywatelami potrzebna jest mo\u017cliwie szerokie zrozumienie i akceptacji norm prawa. <\/p>\n Dobr\u0105 nowoczesn\u0105 konstytucj\u0119 jest w stanie zrozumie\u0107 przeci\u0119tny obywatel. Do zrozumienia zr\u0119b\u00f3w dobrej konstytucji obywatel nie potrzebuje interpretacji kasty kap\u0142an\u00f3w wyrokuj\u0105cych wedle tylko sobie znanych kryteri\u00f3w. Gdy w\u0142adza z\u0142amie przepisy dobrej nowoczesnej konstytucji to wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli jest w stanie rych\u0142o zauwa\u017cy\u0107 z\u0142amanie fundamentalnych praw i wsp\u00f3lnie wyst\u0105pi\u0107 przeciw prawo\u0142omnej w\u0142adzy. <\/p>\n Ale nasza konstytucja to m\u0119tne wodos\u0142owie. Mo\u017cna z niej wyinterpretowa\u0107 dowolne tre\u015bci. Trybuna\u0142 Konstytucyjny obarczony interpretowaniem takiej konstytucji jest uzurpatorem, kolejn\u0105 izb\u0105 parlamentu, ale pozbawion\u0105 demokratycznej kontroli. Bez \u017cadnej demokratycznej legitymacji, w oparciu o dokument, kt\u00f3ry zosta\u0142 napisany tak, by m\u00f3g\u0142 by\u0107 rozumiany na wiele sprzecznych z sob\u0105 sposob\u00f3w, kilkana\u015bcie os\u00f3b zasiadaj\u0105cych w trybunale wydaje jednoznaczne wyroki. <\/p>\n <\/p>\n iii. Tyrania jednych nad drugimi, a nie ochrona przed tyrani\u0105 wi\u0119kszo\u015bci<\/p>\n <\/strong><\/p>\n Si\u0142y poprzedniej wi\u0119kszo\u015bci proponuj\u0105 nam \u201eobron\u0119 porz\u0105dku konstytucyjnego\u201d. D\u0105\u017cenie do \u201eutrzymana ustroju\u201d czy \u201epowrotu do tego co by\u0142o\u201d to po prostu walka jednych o dominacj\u0119 nad drugimi. Dop\u00f3ki nie napiszemy precyzyjnej i zrozumia\u0142ej konstytucji, trybuna\u0142 b\u0119dzie narz\u0119dziem uzurpacji czekaj\u0105cym na przej\u0119cie przez kolejn\u0105 chwilow\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107. <\/p>\n Ten trybuna\u0142, kt\u00f3rego teraz mamy broni\u0107 nie by\u0142, nie jest i nie b\u0119dzie trybuna\u0142em, kt\u00f3ry chroni obecn\u0105 mniejszo\u015b\u0107 przed tyrani\u0105 nowej wi\u0119kszo\u015bci. To jest grupa ludzi, kt\u00f3ra swoj\u0105 nadmiern\u0105 w\u0142adz\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 ze \u017ale, bo nieja\u015bnie napisanej konstytucji, wykorzystuje, by narzuca\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu swoje rozumienie tego co potrzebne. <\/p>\n A poniewa\u017c kierunek narzucania woli mo\u017cna szybko obr\u00f3ci\u0107, walka o trybuna\u0142 b\u0119dzie ostra. Polski trybuna\u0142 nie jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zany liter\u0105 klarowanie napisanej i zrozumia\u0142ej dla wszystkich obywateli konstytucji. Wystarczy obsadzi\u0107 trybuna\u0142 nowymi s\u0119dziami, by diametralnie zmieni\u0107 rozumienie konstytucji, bez zmiany jednego s\u0142owa konstytucji. <\/p>\n Zmian\u0105 s\u0119dzi\u00f3w zmienia si\u0119 konstytucj\u0119 w USA. Ale trwa to dekadami, m.in. dlatego, \u017ce s\u0119dziowie US Supreme Court s\u0105 wybierani do\u017cywotnio, a litera konstytucji jest tam precyzyjna i zrozumia\u0142a. Z trybuna\u0142em w Polsce jest raczej jak z wojskiem w Egipcie czy Turcji. Dop\u00f3ki jest w r\u0119kach \u015bwiat\u0142ej w swym mniemaniu modernizuj\u0105cej zapatrzonej w zach\u00f3d warstwy dop\u00f3ty jest narz\u0119dziem jej hegemonii i przy odrobinie szcz\u0119\u015bcia modernizacji. Ale gdy cho\u0107 raz \u201emot\u0142och\u201d przejmie to narz\u0119dzie, to mo\u017ce odwr\u00f3ci\u0107 je przeciw elicie. <\/p>\n Dlatego konflikty o w\u0142adz\u0119 na peryferium s\u0105 o wiele bardziej bezwzgl\u0119dne, ni\u017c zmiana polityczna w pa\u0144stwach cywilizacyjnego rdzenia. W Egipcie i Turcji “\u015bwiatle” elity boja si\u0119, ze je\u015bli “mot\u0142och” przejmie w\u0142adz\u0119 to b\u0119dzie ich reza\u0107. A w Polsce “\u015bwiat\u0142e” elity boja, si\u0119 \u017ce na lata, by\u0107 mo\u017ce na zawsze, zostan\u0105 odstawione od stanowisk i kasy p\u0142yn\u0105cych z kontroli sektora publicznego. Boj\u0105 si\u0119, \u017ce zostan\u0105 zdeklasowane ekonomicznie i symbolicznie. <\/p>\n Na ulicach mieli\u015bmy, w minion\u0105 sobot\u0119 obywateli, kt\u00f3rych liderzy twierdz\u0105, \u017ce chc\u0105 przywr\u00f3ci\u0107 \u0142ad konstytucyjny:<\/p>\n Czyli, co? Przyklepa\u0107 konfiskat\u0119 \u015brodk\u00f3w w OFE?! Przyklepa\u0107 uchwalanie podatk\u00f3w od jednej firmy, tj. od KGHM, twierdzeniem, \u017ce cho\u0107 w danej sytuacji faktycznej tylko jeden podmiot prowadzi dzia\u0142alno\u015b\u0107 opisan\u0105 w ustawie, to nie uprawnia to do twierdzenia, \u017ce ustawa traci walor powszechno\u015bci?! Zabra\u0107 wolno\u015b\u0107 wypowiedzi krytykuj\u0105cych w\u0142adz\u0119<\/a>, bo robi\u0105 to emocjonalnie, a wypowiedzi emocjonalne pono\u0107 nie mog\u0105 by\u0107 krytyk\u0105 w\u0142adzy?! Zezwoli\u0107 na karanie za wypowiedzi obra\u017caj\u0105ce uczucia religijne, bo to tylko grzywna?! <\/p>\n To nie by\u0142y pojedyncze wpadki. To jest logika orzekania na podstawie wieloznacznych zapis\u00f3w konstytucji. Gdy elita o podobnym obliczu moralnym przestaje obsadza\u0107 trybuna\u0142 i trybuna\u0142 ten nie jest ograniczony jasn\u0105 i precyzyjn\u0105 konstytucj\u0105, to jego wyroki staj\u0105 si\u0119 wykwitami chwilowych nami\u0119tno\u015bci politycznych. Bo powiedzcie mi kochani \u017c\u0105daj\u0105cy przywr\u00f3cenia \u0142adu konstytucyjnego: jak w 1994 na podstawie poprzedniej r\u00f3wnie m\u0119tnej a napisanej za PRL konstytucji trybuna\u0142 przyklepa\u0142 nakaz ochrony warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich w pa\u0144stwowych mediach?! Gdzie ochrona warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich w TVP by\u0142a zapisana w \u00f3wczesnej konstytucji? I na jakiej konstytucyjnej podstawie w 1997 trybuna\u0142 zakaza\u0142 aborcji ze wzgl\u0119d\u00f3w spo\u0142ecznych?! Nie pytam, po kt\u00f3rej stronie tych spor\u00f3w jeste\u015b. Pytam o podstawy orzecze\u0144 TK! Nie by\u0142o ich w \u00f3wczesnej konstytucji. Ale by\u0142y w przekonaniach s\u0119dzi\u00f3w! Mo\u017cesz si\u0119 cieszy\u0107, je\u015bli TK orzek\u0142 w\u00f3wczas zgodnie z twoimi przekonaniami. Ale b\u0119dziesz p\u0142aka\u0142, gdy przekonania s\u0119dzi\u00f3w TK si\u0119 zmieni\u0105, lub w innej sprawie, b\u0119d\u0105 inne ni\u017c twoje, ale r\u00f3wnie nieoparte w literze konstytucji. <\/p>\n O po\u017cytkach z konfliktu o trybuna\u0142.<\/strong><\/p>\n Wielkomiejskie elity s\u0142usznie boj\u0105 si\u0119 przej\u0119cia trybuna\u0142u przez PiS. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybkiego odwr\u00f3cenia orzecznictwa trybuna\u0142u oraz brak realnego podzia\u0142u w\u0142adzy daj\u0105 nowej w\u0142adzy ogromn\u0105 si\u0142\u0119. Nowa polityczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie potrzebuje i\u015b\u0107 na kompromisy. <\/p>\n Ja kibicuj\u0119 populistom w eskalowaniu konfliktu z trybuna\u0142em i o trybuna\u0142. Bo w zderzeniu populizmu z elityzmem upatruj\u0119 szans na otworzenie naszego p\u00f3\u0142zamkni\u0119tego porz\u0105dku spo\u0142ecznego. <\/p>\n Ju\u017c s\u0105 pierwsze jask\u00f3\u0142ki. Na przyk\u0142ad Gazeta Wyborcza promuje nawo\u0142ywanie, by ka\u017cdy s\u0119dzia w Polsce orzeka\u0142 o konstytucyjno\u015bci, zamiast zawiesza\u0107 proces na czas pytania do trybuna\u0142u konstytucyjnego: <\/p>\n To wielce potrzebna i po\u017cyteczna innowacja! Teoretycznie ju\u017c dzi\u015b na mocy artyku\u0142u 8 konstytucji mo\u017cna tak by\u0142o robi\u0107: <\/p>\n Ale praktyk\u0119, oparto o inny, 193 artyku\u0142 konstytucji, kt\u00f3ry stanowi, \u017ce s\u0105d \u201emo\u017ce\u201d(!) trybuna\u0142owi przedstawi\u0107 pytanie: <\/p>\n S\u0119dziowie zwyk\u0142ych s\u0105d\u00f3w zamiast orzeka\u0107 o konstytucyjno\u015bci, zadaj\u0105 trybuna\u0142owi pytanie i zawieszaj\u0105 sprawy, kt\u00f3re maj\u0105 s\u0105dzi\u0107.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/rownowaga032.jpg\")
\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/rownowaga033.gif\")
\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/rownowaga034.jpg\")
\n![\"\"](\"http:\/\/www.dobrowol.org\/drobiazgi\/rownowaga035.jpg\")
\n