{"id":1078,"date":"2015-12-12T22:59:44","date_gmt":"2015-12-12T22:59:44","guid":{"rendered":"http:\/\/dobrowol.org\/blog\/?p=1078"},"modified":"2015-12-12T22:59:44","modified_gmt":"2015-12-12T22:59:44","slug":"ryzyko-kryzysu-zadluzenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/2015\/12\/12\/ryzyko-kryzysu-zadluzenia\/","title":{"rendered":"Ryzyko kryzysu zad\u0142u\u017cenia\u2026"},"content":{"rendered":"

\u2026ro\u015bnie. Kryzys wyp\u0142acalno\u015bci jest prawdopodobnie nieunikniony. Ale nic nie wskazuje, by by\u0142 nieodleg\u0142y. W ostatnich 15 lat prawie podwoili\u015bmy sum\u0119 oficjalnego d\u0142ug publicznego i prywatnego w relacji do PKB! D\u0142ug ze 113% PKB w 1999, wzr\u00f3s\u0142 do 193% w 2014: <\/p>\n\"\"\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> GUS, ZUS i ministerstwo finans\u00f3w <\/p>\n

<\/p>\n

D\u0142ug to nic z\u0142ego. Pa\u0144stwa ubogie we w\u0142asne oszcz\u0119dno\u015bci jak Polska mog\u0105 finansowa\u0107 produktywne inwestycje oraz wyr\u00f3wnywa\u0107 poziom konsumpcji pomi\u0119dzy latami szybszego i wolniejszego rozwoju korzystaj\u0105c z d\u0142ugu. Ale potrzebuj\u0105 czyni\u0107 to roztropnie, by nie wpa\u015b\u0107 w kryzys. D\u0142ug \u017ale u\u017cyty staje si\u0119 niebezpieczny, a w skrajnych wypadkach uniemo\u017cliwia rozw\u00f3j. <\/p>\n

Narastanie d\u0142ugu do poziom\u00f3w niemo\u017cliwych do obs\u0142u\u017cenia mo\u017ce trwa\u0107 d\u0142ugo. Ale odwr\u00f3cenie si\u0119 rynk\u00f3w finansowych b\u0119dzie b\u0142yskawiczne. Na razie nic nie wskazuje, by kryzys by\u0142 nieodleg\u0142y. Ale niepokoi, \u017ce pomimo spadku kosztu pieni\u0105dza na ca\u0142ym \u015bwiecie koszt po\u017cyczania przez Polsk\u0119 spada wolniej ni\u017c koszt po\u017cyczania w innych pa\u0144stwach: <\/p>\n\"\"\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> Eurostat <\/p>\n

Do por\u00f3wnania wzi\u0105\u0142em Niemcy, bo s\u0105 liderem europejskiej gospodarki oraz Czechy, bo s\u0105 pa\u0144stwem podobnym do nas. Poni\u017cej widzisz r\u00f3\u017cnice rentowno\u015b\u0107 d\u0142ugoterminowych obligacji rz\u0105d\u00f3w Polski a podobnych obligacji Niemiec i Czech: <\/p>\n\"\"\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> Eurostat <\/p>\n

R\u00f3\u017cnica w koszcie po\u017cyczania pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Niemcami, nie jest tak wysoka, jak by\u0142a u szczytu zamieszania na rynkach finansowych spowodowanego kryzysem roku 2007. Ale ca\u0142y czas jest wi\u0119ksza o oko\u0142o 1\/3 ni\u017c by\u0142a przed kryzysem 2007. <\/p>\n\"\"\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> Eurostat <\/p>\n

Czesi s\u0105 relatywnie lepiej postrzegani przez rynki finansowe ni\u017c Polska. R\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy rentowno\u015bci\u0105 naszych, a czeskich obligacji wzros\u0142a od czasu przed kryzysem o blisko 80%!<\/p>\n

D\u0142ug w Polsce ro\u015bnie szybciej, ni\u017c gospodarka, kt\u00f3ra musi ten d\u0142ug obs\u0142ugiwa\u0107. Bezproblemowy wzrost d\u0142ugu w tym tempie mo\u017cliwy jest p\u00f3ki ro\u015bnie nasza gospodarka. Gdy mamy jeszcze wzrost to udaje si\u0119 zaci\u0105ga\u0107 nowe kredyty na sp\u0142at\u0119 poprzednich i zaci\u0105ga\u0107 kolejne. Przedsi\u0119biorstwa maj\u0105 \u015brodki na rozw\u00f3j, a rz\u0105d na socjal i inwestycje. Jednak, gdy gospodarka spowolni, ani sektor prywatny, ani tym bardziej sektor publiczny nie b\u0119d\u0105 w stanie natychmiastowo przyhamowa\u0107 zad\u0142u\u017cania. Wtedy d\u0142ug do PKB skokowo wzro\u015bnie. Przedsmak tego, co nas czeka mieli\u015bmy w 2008. Wzrost PKB z ponad 7% w 2007, spad\u0142 do oko\u0142o 4% w 2008, a d\u0142ug b\u0142yskawicznie r\u00f3s\u0142: <\/p>\n\"\"\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> GUS, ZUS i ministerstwo finans\u00f3w <\/p>\n

Na b\u0142yskawiczny wzrost d\u0142ugu w 2008 z\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 gwa\u0142towny przyrost zad\u0142u\u017cenia sektora prywatnego oraz rekordowy deficyt finans\u00f3w publicznych. Wbrew powszechnemu twierdzeniu, o wysokiej jako\u015bci instytucjonalnych stabilizator\u00f3w w gospodarce mieli\u015bmy bardzo du\u017co szcz\u0119\u015bcia. Od 2005 rozkr\u0119ca\u0142a si\u0119 u nas w najlepsze ba\u0144ka zad\u0142u\u017cenia w sektorze prywatnym, ale poniewa\u017c w cyklu koniunkturalnym op\u00f3\u017anieni jeste\u015bmy do gospodarek zachodnich, to zanim ba\u0144ka zd\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 na dobre rozkr\u0119ci\u0107, zosta\u0142a powstrzymana przez kryzys niewyp\u0142acalno\u015bci bank\u00f3w w USA i kilku pa\u0144stwach Europy Zachodniej. Podobne szcz\u0119\u015bcie mieli\u015bmy ju\u017c wcze\u015bniej, w drugiej po\u0142owie lat 90ych, gdy kryzys rosyjski z 1998 roku, wyhamowa\u0142 przegrzewaj\u0105c\u0105 si\u0119 Polsk\u0105 gospodark\u0119. <\/p>\n

Ale na to szcz\u0119\u015bcie nie mo\u017cemy liczy\u0107 w d\u0142u\u017cszym okresie. Nasza p\u00f3\u0142peryferyjna gospodarka ma ma\u0142o narz\u0119dzi do amortyzowania negatywnych zewn\u0119trznych wydarze\u0144. Jako ma\u0142a otwarta na \u015bwiat gospodarka ma nik\u0142\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 kreowania w\u0142asnej ceny pieni\u0105dza i kursu wymiany. Jako ubogie spo\u0142ecze\u0144stwo mamy ma\u0142e zapasy do niwelowania dolegliwo\u015bci zewn\u0119trznych kryzys\u00f3w. Wr\u0119cz jest tak, \u017ce w ostatnim p\u00f3\u0142wieczu ka\u017cdy du\u017cy zewn\u0119trzny kryzys spo\u0142eczno-gospodarczy w Polsce przypada\u0142 na czas podwy\u017cszania kosztu pieni\u0105dza przez ameryka\u0144ski FED: <\/p>\n\"\"\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> FED fund rate, FED <\/p>\n

Nie twierdz\u0119, \u017ce istnieje bezpo\u015bredni zwi\u0105zek przyczynowo skutkowy pomi\u0119dzy cen\u0105 pieni\u0105dza w USA, a np. decyzj\u0105 Biura Politycznego KC PZPR z 30 listopada 1970 o podniesieniu cen detalicznych mi\u0119sa, czy te\u017c pomi\u0119dzy cen\u0105 pieni\u0105dza w USA a przedstawieniem przez premiera Jaroszewicza w dniu 24 czerwca 1976 informacji w sejmie o podwy\u017cce cen \u017cywno\u015bci, itp. itd. <\/p>\n

Ale twierdz\u0119, \u017ce Polska gospodarka ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j p\u00f3\u0142peryferyjny charakter jest w du\u017cym stopniu uzale\u017cniona od zewn\u0119trznej koniunktury i posiada ma\u0142e mo\u017cliwo\u015bci mitygowania transmisji negatywnych szok\u00f3w gospodarczych do naszej gospodarki. Cena pieni\u0105dza w USA jest zar\u00f3wno odzwierciedleniem mi\u0119dzynarodowej koniunktury, jak te\u017c wp\u0142ywa na t\u0119 koniunktur\u0119. Wobec narastaj\u0105cego zad\u0142u\u017cenia Polski nast\u0119pny cykl podwy\u017cek ceny pieni\u0105dza w USA mo\u017ce spowodowa\u0107 trudno\u015bci w bie\u017c\u0105cym regulowaniu zad\u0142u\u017cenia przez polskie podmioty, zar\u00f3wno te publiczne jak i prywatne. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2026ro\u015bnie. Kryzys wyp\u0142acalno\u015bci jest prawdopodobnie nieunikniony. Ale nic nie wskazuje, by by\u0142 nieodleg\u0142y. W ostatnich 15 lat prawie podwoili\u015bmy sum\u0119 oficjalnego d\u0142ug publicznego i prywatnego w relacji do PKB! D\u0142ug ze 113% PKB w 1999, wzr\u00f3s\u0142 do 193% w 2014: \u0179r\u00f3d\u0142o: GUS, ZUS i ministerstwo finans\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1078","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-nasz-drogi-dlugu"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1078"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1078\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dobrowol.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}