Kryzys to dopiero będzie 18

Ameryka  od której w 2007 zaczął się obecny kryzys finansowy powoli wydaje się wychodzić z kłopotów. Robi to dzięki dotacjom od sektora gospodarstw domowych do sektora finansowego. Jest to bolesne, niesprawiedliwe, skuteczne i ryzykowne.
 

W 2010 roku gospodarka USA jako całość była mniej zadłużona niż w roku 2009. Oficjalny dług wszystkich sektorów gospodarki USA spadł w porównaniu do PKB o 11 pkt procentowych:  
 zadłużenie USA do PKB

Źródło:  dług FED, PKB NBER

Amerykanie przez trzy dekady począwszy od lat 80ych podwoili oficjalne zadłużenie wszystkich sektorów gospodarki w relacji do PKB z ok 150% do ponad 350%.
 
Ale w zeszłym roku po raz pierwszy od 1974 czyli od kiedy dane n/t zadłużenia wszystkich sektorów gospodarki amerykańskiej są zbierane zmniejszyli zadłużenie w znaczącym stopniu. Spadek ten widać jeszcze lepiej na wykresie, który ilustruje dynamikę zadłużenia do PKB (coroczna zmiana długu z powyższego wykresu wyrażona w punktach procentowych poniżej):
dynamika zadłużenia USA

Źródło:  dług FED, PKB NBER

Ten spadek zadłużenia został osiągnięty głównie dzięki ukrytym dotacjom dla sektora finansowego, oraz dzięki powrotowi do oszczędzania przez sektory gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.  Dotacje są ukryte ponieważ kongres nigdy nie głosował za przekazaniem pieniędzy podatników i oszczędzających instytucjom finansowym. Ale są za to bardzo skuteczne w zmniejszaniu długu USA. Na ogólny spadek długu w relacji do PKB 11 pkt procentowych złożyły się:
  • spadek zadłużenia krajowego sektora finansowego o prawie 14 punktów procentowych w stosunku do PKB,
  • spadek zadłuzenia gospodarstw domowych o 5 punktów procentowych,
  • spadek zadłużenia przedsiębiorstw o prawie 2 punkty procentowe,
  • wzrost zadłużenia publicznego o prawie 9 punktów procentowych PKB.

Dotacje dla sektora finansowego w USA mają dwa główne źródła. Po pierwsze FED pożyczył bankom olbrzymią ilość gotówki pod zastaw na wątpliwej jakości aktywach finansowych. By to osiągnąć FED podwoił w 2009 podaż pieniądza z 800 miliardów do 1600 miliardów dolarów, a następnie w 2010 zwiększył podaż pieniądza do prawie 2500 miliardów (szare słupki oznaczają recesje):

podaż pieniądza w USA

Źródło: FED

Po drugie pieniądze pożyczone od FED przy oprocentowaniu bliskim zeru, lub depozyty oszczędzających oprocentowane niewiele wyżej od zera dają bankom możliwość niezwykle korzystnego inwestowania. Na przykład kupowania papierów wartościowych rządu USA oprocentowanych około 3-4%. Czysty zysk. Co lepsza ponieważ banki w USA są zlewarowane przeciętnie ok. 15 razy (finansują się długiem w proporcji 15 jednostek do 1 jednej jednostki kapitału) to szacuję, że osiągają na inwestycji w rządowe papiery zwrot w wysokości ok. 33%, co ilustruję poniższym przykładem:

(A) = Koszt pożyczania z FED =  1%
(B) = Pożyczona kasa = 15
(C) = własny kapitał= 1
(D) = (B) + (C) =   razem do zainwestowania = 16
(E) = zwrot na inwestycji w papiery rządowe = 3%
(F) = (D) * (1+(E)) = Inwestycja + zwrot = 16,48
(G) = (A) * (B) = koszt odsetkowy pożyczania z FED = 0,15
(H) = (F) – (G) – (B) = Inwestycja + zwrot – koszt odsetkowy – spłata pozyczonej kasy  = 1,33
(I) = (H) / (C) – 1   = stopa zwrotu osiągnieta na zainwestowanym kapitale = 33%
 

Amerykańskie instytucje finansowe oprócz inwestycji w papiery rządu amerykańskiego  mogą inwestować w akcje w USA i za granicą oraz w surowce naturalne. Stąd bańka na międzynarodowych rynku surowców, oraz papierów wartościowych. Zyski z pompowania bańki pozwalają amerykańskim instytucjom finansowym zmniejszać swoje zadłużenie.
 
Ale takie zasypywanie strat instytucji finansowych pieniędzmi od podatników i oszczędzających, oraz łosiów z całego świata biorących udział w bańce lub mimowolnie w nią zaplątanych jest niebezpiecznym sposobem odbudowy równowagi.
 
Niezależny bank centralny USA podejmuje polityczną decyzję o tym kogo i w jakim zakresie ratować pieniędzmi publicznymi, oraz pieniędzmi podatników i oszczędzających. Któregoś dnia obywatele USA mogą się odwrócić od niedemokratycznego sposobu rozporządzania ich pieniędzmi. Już dziś w kongresie krążą projekty ustaw, na razie nie mające szanszy uchwalania, dotyczące likwidacji FED lub też tylko poddania go większej kontroli kongresu.
 
Ponadto światowa bańka pompowana przez USA ma konsekwencje na całym świecie. Od drożejącej żywności, po dyskusje o wprowadzeniu ograniczeń w międzynarodowym transferze kapitału w krajach rozwijających się, lub europejskich pomysłach na osłabienie Euro mających zapobiec wzrostowi Euro wobec dolara.
 
Co gorsza prawdziwe wyzwanie w postaci wysokiego a nie zaewidencjonowanego długu dopiero przed USA.

C.D.N.

 

Inne wpisy w cyklu "Kryzys to dopiero będzie":

Jak postrzegają Polskę inwestorzy zagraniczni?  – 25 luty 2011 –  Dane z wycen CDS ilustrują, że inwestorzy postrzegają nas jako relatywnie bezpieczny kraj. Czy to oznacza, że stać nas na podwójne becikowe, podwyżki dla nauczycieli, dodatkowe urzędnicze etaty dla znajomych,  wzrost przedwyborczych wydatków, oraz trzeci z kolei rok rekordowych deficytów budżetowych? Czy też, że mamy ostatnią chwilę by stać się gospodarnymi?

A teraz Irlandia… – 23 stycznia 2011 – Irlandia poczyniała kolejny krok do niewypłacalności. Próba zwolnienia kilku ministrow skończyła się ogłoszeniem wyborów. A na razie podobnie jak u Greków trwa panika bankowa, depozytariusze wyciągają swoje pieniądze z Irlandzkich banków.

Bracia Grecy coraz bliżej przepaści… – 5 stycznia 2010 – Wieszczenie kryzysu jest tak modne, że spowszedniało. Aż kusi by szukać  pozytwów.  Niestety  na razie Grecy pomimo całkiem poważnych prób reform, kroczek po kroczku są coraz  bliżej niewypłacalności.

Irlandia nie spłaci długu – 2 grudnia 2010 –  UE problem nadmiernego zadłużenia Irlandii planuje rozwiązać za pomocą dodatkowego długu.  Dług Irlandi jest tak duży, że nie jest możliwy do spłacenia. Na skutek planów UE dług publiczny Irlandi ma się zwiększyć do 150% PKB! Irlandczycy przez najbliższe lata mają corocznie przekazywać właścicielom obligacji  10% swojego dochodu narodowego. Sorry, tak nie będzie.

Banki irlandzkie są niewypłacalne – Od kilkunastu miesięcy w finansowaniu irlandzkich banków spadał udział obligacji banków kupowanych przez prywatnych inwestorów, a rósł udział pożyczek z banków centralnych strefy Euro.

Irlandia negocjuje– Rząd Irlandii naciska na UE, by ta obniżyła koszty finansowania irlandzkich banków. A UE naciska na Irlandię by wzieła pomoc z UE. Przed nami kilka ciekawych tygodni.

Oficjalnie wszystko pod kontrolą…– Państwa UE gorączkowo negocjują jak pokryć koszty niewypłacalności państw strefy Euro. Rozmowy na czasie, bo od kilku tygodni do grona państw Europy Zachodniej, kture płacą za przywilej pożyczania więcej niż Polska dołączyły Portugalia i Irlandia

Zgodnie z zapowiedzią kryzys nadchodzi…Jak na razie mamy juz spowolniony wzrost i wyższe zadłużenie. Rosnące zadłużenie zwiększa ryzyko niewypłacalności państw. Nie powiem wam które państwo i kiedy. Ale obstawiam, że Grecja będzie niewypłacalna w przeciągu 18-24 miesięcy.

Grek i Polak dwa bratanki. – 23 sierpnia 2010 – Niewypłacalność Grecji to tylko kwestia czasu. Grecy wyciągają pieniądze z greckich banków. Dziurę w bilansach greckich banków na razie zasypuje grecki bank centralny i Unia.

Stymulowanie popytu, kontra uniknięcie niewypłacalnościStymulować, czy oszczędzać? Oszczędza, zwłaszcza, gdy jużjesteśmy zadłużeni.

Grecka lekcja dla PolskiBrak samoograniczenia konsumpcji w latach 70ych, pogłębienie nierozsądnej polityki gospodarczej na początku lat 80ych, oraz kryzys w 2010 świadczą o tym, że długo można żyć ponad stan za pieniądze innych. Ale powrót do rzeczywistości choć może zająć długo, bo w wypadku Grecji jakieś 40 lat jest nieunikniony. A  gdy już nadejdzie jest bardzo bolesny.

Grecja i tak zbankrutuje  – Zwiększenie pomocy dla Grecji z 45 miliardów do 100 miliardów Euro nie uratuje Greków. 

Grecja ogłosi niewypłacalność w 2011 lub 2012. –  – W tym roku Grecy będą udawać, że obcinają wydatki, podwyższają podatki i likwidują przywileje różnych grup zawodowych i branżowych. A Unia Europejska i Międzynarodowy Fundusz Walutowy będą udawać, że pomagają Grekom.

Banki polskie gotowe na kryzys na 3+  –  Banki odnotowują największy od pięciu lat poziom należności zagrożonych, które to należności w okresie od 2008 podwoiły się. Kolejne uderzenie w naszą gospodarkę przez wydarzenie zagraniczne będzie dla banków niebezpieczne.

Kryzysy finansowe chodzą stadami.  – – Grecja jest tylko ostrzeżeniem przed czasami, które nadchodzą. W przeszłości recesja spowodowana masowymi bankructwami instytutcji finansowych doprowadzała zazwyczaj w przeciętnie trzy  lata do ponad przeciętnej ilości bankructw państw.

Nie wiem co będzie w Polsce

Kryzys to dopiero będzieKryzysik minął. A kryzys to dopiero będzie. Rządy państw rozwiniętych uśmierzyły dolegliwość recesji zasypując rynek pieniędzmi. Ale nie rozwiązały źródła problemu, czyli nadmiernej konsumpcji na kredyt  i nieudacznych regulacji systemu bankowego.

Wpisy w cyklu "Lekcje z Krysysiku":

Cisza przed burzą… W naszej gospodarce jest trochę skromniej niż w latach uprzednich, ale obyło się bez wielkiego załamania. Jeśli uda się sztuczne pompowanie konsumpcji na zachodzie to mamy z 2-4 lata ciszy na uporządkowanie naszej gospodarki, oraz prywatnych finansów. 

Obciąć wydatki, podnieść podatki  i spłacać zadłużenie

Po pierwsze prewencja  – 4 czerwca 2009 – Skutki recesji należy łagodzić zanim się ona zacznie. Przede wszystkim gromadząc oszczędności publiczne, które można w recesji wydać, by zastąpić spadek wydatków prywatnych.

Trzymał Kozak Tatarzyna, a Tatarzyn za łeb trzyma Po opanowaniu kryzysiku będzie delewarowanie

Polska zeszła ze ścieżki szybkiego rozwoju gospodarczego

Wpisy w serii "Dekada Niepewności":

Polska – złote ćwierćwiecze?  – Jeśli nie spieprzymy naszej szansy to przed Polską ekonomiczne ćwierćwiecze, które będzie najlepsze od kiluset lat. Mamy niezłą pozycję startową by być najbardziej dynamiczną gospodarką Europy.  Jak na warunki europejskie nasza gospodarka jest co prawda średnio mocno przeregulowana, ale za to średnio lekko zadłużona.

USA – likwidacja zadłużenia poprzez niewypłacalność i inflację.  –

Fiskalne możliwości i inflacyjne konsekwencje „Walczenie” z kryzysikiem za pomocą wydawania pieniędzy, których się nie posiada jest najlepszym sposobem na wywołanie kryzysu niewypłacalności państw oraz powrotu wysokiej inflacji znanej z przełomu lat 70-ych i 80-y

Co zrobią Chińczycy z dolarem?

Kryzys jako międzynarodowa przepychanka polityczna  – Każdy kryzys nadmiernego zadłużenia rozwiązuje się dzieląc stratę z niespłaconych długów pomiędzy kredytodawców i kredytobiorców. Jednak nie ma tu prostej matematyki. Siła jednych i drugich wzajemnie na siebie oddziaływuje, by ustalić ile długów się umorzy, ile spłaci i kiedy.

Po kryzysiku dekada niepewności –  12 marca 2009 – Kryzys to dopiero będzie. Czytaj by się dowiedzieć dlaczego.


Inne wpisy w tym temacie:

Kto jest winieni recesji  —

 

0 comments… add one

Leave a Comment